Ai qe di me se shumti flet me se paku.
Buka po u thye s’ ngjitet me nje te beshtyre.
Burri eshte koka, kurse gruaja eshte qafa.
C’ ke bere do te ta bejne.
Dardha bie nen dardhe.
Dardha e ka bishtin mbrapa.
Dielli duket qe ne sabah(mengjes).
Dhelpra kur nuk e harrin rrushin, thote eshte i pa bere.
Degjo shtate a tete dhe perseri bej si di vete.
E dhena e tjeterit eshte si e krojtura e dhembit.
Edhe bari i njome digjet neper te thate.
Fashati qe duket, s do kallauz.
Floke gjate mendje shkurter.
Fjalet jane gra, veprat burra.
Gruaja fut shejtanin ne shishe.
Gjella me kripe dhe kripa me ****ar.
Gjuha, vete ku dhemb dhembi.
Gjuha kocka s’ ka e kocka thyen.
Gjithe gishtat dhembin njesoj.
I zoti e nxjerr gomarin nga balta.
I talluri, te tall.
Jeto sikur do vdesesh neser. dhe meso sikur do jetosh gjithmone.
Kali i botes te le ne udhe, (rruge).
Kalliri me buk e mban koken poshte, ai bosh… perpjete.
Kur s’ ke koke, ke kembe.
Koka ben koka peson.
Kush te do te shan.
Kush mungon, bluan.
Kush lyp shume, e humb dhe ate qe ka.
Mat shtate here, e pri njehre.
Me mire nje veze sot, sesa nje pule mot.
Me thuaj c’ shoke ke , te te them se cili je.
Me nje lule.., s’ vjen beari.
Me nje nuse.., nuk behen njeqind dhendurre.
Mendje e shendoshe ne trup te shendoshe.
Mendja e madhe.. e keqja e te zotit.
Me mikun ha e pi, por tregeti mos bej.
Mollen e mire, e ha derri.
Mos u mundo te nxjerresh dhjame nga pleshti.
Mos shiko gunen, po shiko punen.
Mos hiq petullat me duart e tjeterit.
Mos bej te vesh vetulla, dhe nxjerr syte.
Nga ferra del trendafili, ashtu si dhe nga trendafili del ferra.
Nuk ngopet ariu me miza.
Nuk I bihet fyellit gjithnje ne nje vrime.
Nje dru i shtrember, shtremberon gjith stiven.
Nje dore lan tjeteren, te dyja fytyren.
Nje mik i mire, duket ne kohe te veshtire.
Nje gur s mban mur.
Nje njeri qe ka shume fjale, edhe nje i shurdhet e mund.
Peshku ne det, tigani ne zjarr.
Peshku i madh e ha te voglin.
Perse thirret gomari ne dasem…?!!!.
Pi rakine, mos pi mente.
Pune shume, e fjale pak.
Punen e sotme mos e ler per neser.
Qeni qe leh shume, nuk te ha.
Qeifi ha dhe kumbulla te tharta.
Rrushi shih rrushin, dhe piqu.
Rri shtrember e fol drejt.
S’ behen petullat me uje.
S’ bie rrufeja ne … (lavaman).
Shtri kembet, aq sa ke jorganin.
S’mbahet shtepia me mjell hua.
S’ mbahen dy kunguj ne nje sqetull. ( populli)
Te gjithe derrat nje fytyre kane.
Te bente c do mize mjalte… haja dhe une.
Ujku qimen e nderron por zakonin s’ e harron.
Ai qe te bertet shume te del i mire ne fund.
Ai qe martohet heret dhe ai qe ngrihet heret jane te fituar.
Ai qe eshte shok me te gjithe, nuk eshte shok me asnje.
Ai qe di te beje lajka, di dhe te shpife.
Asnjeri nuk njihet profet ne vend te tij.
Aty ku nuk mer bija, e mer vija.
Babai puntor rrit femije dembele, mesuesi llafazan nxjerr nxenes memece.
Borxhlliu i keq te kerkon parate diten e Bajramit.
Budallai koken si njeri e ka, por kur flet, e merr vesh se c’mall eshte.
Budallai gjen fjalen, por nuk di se kur e ka gjetur, ndersa i zgjuari fjalen e budallait e fut ne
xhep.
Budallai ka fat vetem ne perralla! (edhe ne Shqiperi)
Burri eshte cadra e gruas.
Cdo hap drejt kultures, eshte hap drejt lirise.
Dashuria per rinine, si qumesht per femine.
Dashuria e tepert del hidherim.
Dielli eshte jorgani i te varfrit.
Di te vjedhe ai qe di te fshehe.
Nuk te ben duhani burre.
Dy here njeriu eshte femije: heren e pare kur lind dhe heren e dyte kur plaket.
Dy te rrahura te bejne dem, por jo dy te ngrena.
E keqja behet shpejt, e mira vjen ngadale.
E shara eshte arma e te dobetit.
Fatkeqesia me e madhe eshte humbja e shpreses.***
Faji eshte jetim.
Fati ndihmon te guximshmit.
Femije shume - grushta shume.
Femija punetor mallin e ve vete, femija dembel humb edhe mallin e babes.
Fjala e djalit - pushka ballit.
Fjalen, sa e ke ne goje, e ke robin tend, kur te del nga goja, behesh rob i saj.
Fjala eshte si bleta qe ka edhe mjaltin edhe thumbin.
Fukarallek - maskarallek.
Fukaralleku prek ne burreri dhe ne nder.
Gazi dhe helmi jane vellezer.
Grate i ndajne vellezerit, ndersa grate motra i afrojne baxhanaket.
Hakmarrja gezon vetem shpirtkeqinjte.
Here me hiri her me pahiri, disa here gabon edhe i miri.
Heshtja eshte flori, fjala - argjend.
Heshtja eshte e hidhur, por frytin e ka te embel.
Humbe pasurine, hic asgje; humbe shendetin ke humbur dicka, humbe shpresen, ke humbur
gjithcka.
I dehuri gjithnje betohet se nuk eshte i pire.
I pasur behesh me dituri jo me pasuri; i mencur behesh me mend jo me moshe.
I zgjuari nuk kerkon kryevend, nuk ha me teper se duhet dhe trurit nuk i ngarkon me shume se
mban.
Kanun me baben nuk ka.
Koha eshte ajo qe mbyll cdo plage.
Kur gruaja hyn ne punet e burrave, burri duhet te mesoje hilet e grave.
Kur njeriut i shtohet salltaneti, i largohet burreria.
Kur plaku dhe plaka nuk shkojne mire, ia kane pase me hile njeri tjetrit ne rini.
Kur i ben mire te varfrit, zere se i ke dhene borxh perendise.
Kur nxjerr sekretin e shokut je i pabese, kur nxjerr sekretin tend je budalla.
Kur nuk te do nje lagje, fajin kerkoje te vetja.
Kuri ben nder te keqit, ndez qiri ne shtepi te dreqit.
Kur varferia hyn nga dera, dashuria del nga dritarja.
Kur hyn borxh, rron me djersen e te tjereve.
Kush rron vetem me shprese, vdes i deshperuar.
Kush ka te kaluar ka edhe te ardhme.
Liria as nuk falet, as nuk blihet, por fitohet.
Lufta provon trimin, zemerimi te diturin dhe fatkeqesia shokun.
Mendja e te zgjuarit budallait nuk i duhet gje.
Mendja e madhe te pret fatin.
Po ta dije djali sa e do baba, cmendet.
Me njeriun tend duhet te kesh nje koder ne mes.
Mesuesi me i mire eshte pervoja.
Me mire gjethen e ferres, se gjellen e vjehrres.
Me veshtire eshte te mbash dy gra se dy shtete.
Po te kerkosh shoke pa te meta, mbetesh pa shoke.
Miku, naten e pare eshte flori, naten e dyte baker, naten e trete teneqe.
Mik i mire eshte ai, qe te mban vajzen e keqe.
Njeriu rron me shprese dhe me harrese.
Njeriu ne lufte pa pushke, ne lume pa krahe, dhe ne gjykate pa goje; s’ka cfare ben.
Njeriu meson te flase shume shpejt, ndersa te heshte shume vone.
Njeriu ne jete provon me shume hidherime sesa gezime.
Njeriu sa me shume varrit i afrohet, aq me shume fisnikerohet.
Njeriu mesohet usta ne shtepi te vet.
Paraja e bardhe per dite te zeze.
Parate e pensionit jane paradhenie e vdekjes.
Pasuria dhe pozita jane mysafire te perkohshem.
Pasuria nuk eshte lumturia.
Pasuria me e madhe e te varferit eshte nderi. ***
Patriotizmi tregon vleren e njeriut.***
Prej gruas te ndare dhe prej mallit te vjeter, duhet te heqesh dore.
Politikani urdherohet nga koka dhe jo nga zemra.
Pushka te ben trim, paraja mendjemadh.
Qeni qe rri gjate ne hekura, nuk njeh as te zotin.
Qejfi i hasmit eshte kur te sheh me fytyre te parruar dhe kepuce te pallustruara.
Qesh me mire kush qesh i fundit.
S’ka njeri pa nje te keqe.
Shpifja eshte si thengjilli, qe, dhe kur nuk djeg, nxin.
Te rinjte dine gjithcka, te vjetrit dyshojne ne gjithcka.
Thinjat jane privilegj i te zgjuarve.
Vendin e huaj fort ta levdosh e kembet mos ta kerkofshin.
Zoti ka thene, ne qofte se do te dish se cilin kam denuar, shih se ia kam lene nje gje mangut.
Zanati i spiunit eshte te shese sekretet e miqve.
Zanati i servilit eshte te sjell fitim, por ditet i ka te numeruara.
Agait i pjell edhe kau, jo vetem lopa
Ai qe behet i urte si delja, e hane ujqet
Ai qe cdo dite ka nje deshire tjeter, asnjehere nuk arrin ta plotesoje deshiren e tij
Ai qe di te vjedhe, di edhe te fshije gjurmet
Ai qe din me kuvene, e hijeshon nejen ne ate ven
Ai qe don me u ba zengin, niset me se pari me vjedhe
Ai qe eshte i pasur, jep nga teprica, ai qe nuk eshte i pasur jep nga zemra
Ai qe eshte ne fuqi behet se din cdo gje
Ai qe han huder nuk e ndien eren e vet, por ia ndijne te tjeret
Ai qe i mbeshtetet pemes se madhe, gjen hije gjithmone
Ai qe ka frike edhe kur ka te drejte, nuk fiton
Ai qe ka, don edhe ma
Ai qe me indiference i shikon vuajtjet e te tjereve eshte sadist
Ai qe kercenohet, rralehere hakmirret
Ai qe ngutet, cdohere vonohet
Ai qe premton shume, ben pak
Ai qe s’bindet, nuk din te komandoje
Ai qe nuk e don babane dhe nenen, ai nuk e don askend
Ai qe s’durohet si njeri, s’durohet as si shok, as si kolege, as si bashkepunetor e as si fqi
Ai qe nuk degjon miskojen, se degjon as tupanin
Ai qe s’punon si burre, rrin e qan si grua
Ai qe shpejt dashurohet, shpejt deshprohet
Ai qe shume flet, gje ne drite nuk cet
Ai qe ta ban rrafsh, ka qef me t’dale koder
Ai qe ta don te miren, te flet, ai qe s’ta don, vetem te shikon
Ai qe thote une jam une, ai hup gjithkun
Ai qe vjedh nje veze, vjedh edhe nje buall
Ajo qe s’arrihet, duket me e embel
Ajo qe s’te pelqen ty te ta bejne, mos ua bej te tjereve
Amerika te jep nje thele dhe te merr nje pele
Ata qe kerkojne gjithnje te kene te drejte, gati asnjehere nuk kane te drejte
Ara me vica s’lavrohet
Ariu nuk rron duke lepire shputat
Armiku i vjeter kurre ste behet mik i mire
Armiku, kur mori penden ne dore, si deshi shkroi
Armikut mos ia trego te verteten
Armiqte e shumices se njerezve jane ata qe nuk u japin gje atyre
As hasmin mos e pafsh pa pune
As me miq e as me anmiq, gojen mos e felliq
As uje mos pi ne krua te pushtetit
Ashtu qofte e sherr mos qofte
Asnje shtepi nuk te kenaq si e jotja
Ate dere qe s’e cel celesi, e cel paraja
Ate pune qe s’e ben dot vete, mos kerko t’i gjesh te mete
Ate qe nuk e don thuaji: Te pafsha pa pune
Atje ku fle uji, eshte me i thelle
Atje ku thone se ka dredheza me shume, merre shporten e vogel
Babai qe len djalin e mire pas, nuk vdes
Babane e mire nderoje, babane e keq duroje
Bajrami i vogel s’falet para t’madhit
Barren e kalit mos ia ngarko gomarit
Bashkii ben fuqine, ndasia ligeshtine
Bej gosti, qe te provosh mikun
Bej shyqyr te paktes, qe te vije e shumta
Beje si ta besh, pa e bere mos e lesh
Beji nder qenit, qe ai te kafshoje kemben
Beni si them une, mos beni si bej une
Bertiti te bijes, qe te degjoje nusja
Bejleret rralle lindshin, e shpesh vdekshin
Besnik behu, e bese mos zin
Beu nuk i la bujkut as vend per ne varr
Bie guri mbi vorbe, e mjera vorbe; bie vorba mbi gure, po e mjera vorbe
Bie nje fjale e nxjerr nje mije te tjera
Bylbyli njihet ne kenge, njeriu ne pune
Bima e keqe rritet kudo
Bisha me e rrepte eshte kur t’i sulmohen klyshte
Bisha terbohet keq kur e sheh se i vjen fundi
Bleta din si behet mjalta
Borxhi i harruar, vjen ne dite te shternguar
Bota eshte helm e mjalte e perzier
Brengat jane armiqte e jetes
Budallen mos e vet se t’kallxon vet
Buka ne bark, forca ne shtat
Buka s’ka turp
Buka te mban fytyren, yndyra te shkelqen fytyren
Buke e kripe e zemer
Buke e qepe dhe shendet
Buka prej ****lli s’vjen
Bukuria dhe pasuria s’jane pergjithmine
Bukuria dhe mencuria nuk shkojne bashke
Bukuria e gruas duket ne mengjes
Bukuria nje dite, veprat nje jete
Bukuria te habite, bukuria te korite
Burgu eshte varr per se gjalli
Burgu e ka deren e madhe per te hy, por te vogel per te dale
Burgu per burra eshte
Burrat besojne se bota eshte e krijuar vetem per ta
Burre i mire ne sofer te huaj mos u ben
Burri lidhet per fjalet, kau per brinjte
Burri me dy gra, kemishen pa la
Burri ne shtepi, si kercu i zi
Burri nje here ka lindur, nje here edhe do te vdese
Burri per gruan eshte si catia per shtepine
Burri s’matet me pellembe por me zemer
Burri te mbyte ose ta fale, i ligu as te myte as ta fale
Butesia mund te fitoje gjithcka, pervec pasurise
Buza me gaz shendeti pa mase
Ca nga ca vici behet ka
Cjapi me brire i prin kopese
Copen e madhe daje, fjalen e madhe perbije
Ceshte nje dite, s’eshte perdite
C’ha goja, tregon boja
C’kane bere te paret, i paguajne te pasmit
C’te mbjellesh do te korresh
Cdo e perpjete ka nje tatepjete
Cdo fillim ka edhe mbarim
Cdo gje ne vend te vet, cdo pune ne kohe te vet
Cdo mesim e ke fitim
Cdo pesim eshte mesim
Cfare gatuan ate do te hash
Cka ban baba, e hjek i biri
Cka ben i keqi, s’ben as dreqi
C’ke ne shtepi, tregon femija, c’ke ne shpirt tregon rakija
Cka mos te duash per vete, mos ia qit vellait
Cka ndjen zemra, atje te shkon mendja
Cka s’ngop syrin, s’ngop as barkun
Cka te bahet n’kojshi, prite edhe ne shtepi
Cka ta ben goja s’ta ben armiku
Cka te hedhesh ne det, e gjen ne krip
Ckull dhembin, te te shendoshet koka
C’mund te beje nje kale me nje karroce te shkaterruar?
Con nje kashte e te dalin gjashte
Corba e lire t’i djeg buzet
E ben mizen bulle, qimen tra
E di luga cka ka vegshi
E do shiun, por ne aren e vet
E drejta ka rrugen e gjate, por vjen
E dua nipin se do te me marre hakun me t’im bire
E gjuan gurin dhe e fsheh doren
E keqja s’harrohet, e mira po
E keqja s’ka fund
E keqja vjen me kembet e kalit dhe ike me kembet e breshkes
E keqja vjen shpesh nga ata qe jane shume te uritur so shume te ngopur
E lehte eshte barra ne shpine te huaj
E liga vjen nga s’e pandeh
E lire eshte kripa ne Durres, po e ngre qiraja udhes
E mira duhet kerkuar, e keqja vjen pa kerkuar
E mira e hallkut e e zeza e vetes
E mira e ka te miren, e keqja e ka te keqen
E mira te larteson, e keqja te turperon
E ngrena e lige te sjell dergjen, e dergja te sjellvdekjen
E sotmja e qesh te djeshmen
E thena dhe e bera jane shume larg
E treta ? e verteta
E verteta e vertete, por ne kohe e vend te vet
E verteta s’i pelqen gjithkujt
Ec e bridh ngado, por shtepine mos e harro
Edhe ai qe u martua edhe ai qe s’u martua, te dy pishman u bene
Edhe atij qe ka dije mbi te gjithe, i duhet te mesoje
Edhe durimi ka nje kufi
Edhe i fikun edhe i koritun
Edhe kau ka gjuhe te madhe, por s’flet dot
Edhe macen kur ta ngacmosh, te grithe
Edeh pula qorre, gjen ndonje kokerr
Edhe shakaja e ka kohen dhe vendin e vet
Edhe syte te t’i nxjerr evladi, prap e don
Edhe te jesh i bardhe si bora, nuk i shpeton gojes se keqe
Eja, baba, te te tregoj arat
Emri i mire fitohet me shume pune te mira dhe humbet me nje te lige
Eshte e dyshimte ndershmeria e atij qe thote se s’ka njeri te ndershem ne bote
Eshte zotesi e madhe te dish si duhet trajtuar te mundurit.
Kur dashuria don te flase, mendja duhet te hesht.
Gjuha e dashurise eshte te syte.
Dashuria ne sy lind, ne sy jeton ne sy vdes.
Dashuria qe u shua nuk ishte dashuri.
Eshte kenaqesi e madhe te dashurosh, edhe pse nuk ndihesh i dashuruar.
Dashuria eshte nje e mencur nder te cmendurit, nje helm qe te sheron nje embelsire qe te helmon.
Dashuria, kolli dhe kruarja kurre nuk mund te fshihen.
Dashuria eshte ujvare e pashtershme me emrin Femer.
Dashuria ofrohet si buka, si uji, si liria…
Dashuria kerkohet si ajri, si zjarri, si shpetimi…
Ata qe vdesin duke dashuruar jane deshmore.
Njeriu eshte i humbur nese nuk e gjen veten ne dashuri.
Dashuria e vertete eshte dhurate fatale, pa parashikime dhe pa litime.
Pse flet per dashurine sikur tregon perralle?A mund te tregohet muzika me fjale?
Kur duam dike per virtytet e tij, nuk eshte dicka e vecante, por kur fillojme ta duam per mangesite, atehere kjo eshte dashuri!
Dashuria s’ka peshe,pervec kesaj:Te duash edhe me shume.
Dashuria e pare ecen si gaforrja.
Dashuria e rreme, eshte me e keqe se urrejtja.
Kam lexuar diku se dashuria eshte kapitulli i pare ne librin e madh te mosmirenjohjes.
Ngrije uren e dashurise deri ne diell, vetem ajo, vetem ajo na lidh me njerezit.
Te kerkojsh me arsye rrugen tek dashuria, eshte njesoj si ta kerkosh diellin me qiri.
Dashuria eshte i vetmi pasion qe nuk duron as te kaluaren as te ardhmen.
Dashuria ka dy percjelles: te miren dhe zhdervjelltesine.
Dashurine e paster si loti, mos ia fal cdo idioti.
Dashuria e ngre personin prej nje vetedije te ngushte dhe e ben moter me te gjitha vuajtjet e njerezimit.
Dashuria e zjarrte eshte si fantazmat, te gjithe flasin per te, ‘e askush se ka pare.
Dashuria e kote eshte denim nga denimet me te medhaja.
Dashuria eshte flaster qe vendoset ne plagen e jetes.
Dashuria eshte ngacmim i shoqeruar me idene e nje te jashtme.
Xhelozia dhe dashuria shkojne dore per dore, dhe se bashku sjellin dhimbje.
Dashuria e sundon mbreterine e saj pa shpate!.
Dashuria lind te zemra e njeriut njelloj si lind lulja ne balte, por s’i merr as ere e as ngjyre, se s’ka.Ne fund edhe ajo vyshket si lulja.
Tragjedia me e madhe e jetes nuk eshte se njerezit vdesin, por se pushojn se dashuruari.
Dashuria? Ne fillim fjal te medha, pastaj fjale te pakta e ne fund fjale te shumta.
Te dashurosh do te thot te duash nje tjeter me shume se veten.
Dashuria asnjeher nuk lind ne shpirtin e prishur
Te dua sepse me dhe dashurine, e dua dashurine sepse ma dhe ti.
Dashuria platonike eshte vullkan pa erupcion.
Shumices se njerezve u duhet me shume dashuri sesa e meritojne.
Dashuro te tjeret nese do te te dashurojne.
Ai u martua me te sepse e dashuroi , Ajo u e dashuroi ate sepse u martua.
Neqoftese miqesia nuk permban dashuri, dashuria permban miqesi.
Dashuria eshte e amshuar derisa zgjat.
Ne fillim te dashurise te dashuruarit flasin per te ardhmen, e kur ajo eshte nga fundi flasin per te kaluaren.
Nga te gjithe pasionet dashuria eshte me e fuqishmja, ajo ne te njejten kohe sulmon Zemren Koken dhe Vetedijen .
Koha eshte jashtzakonisht e bukur, kur ben dashuri.
Nuk i ngjan me asnjeres qe kur te dua.
Asnje dashuri nuk eshte e sinqerte,pervecse dashuria per ushqimin.
Nuk mund te kete nje zhgenjim te thelle kur nuk ka nje dashuri te thelle.
Dashuri e paster eshte ajo qe nuk pergjigjet.
Dashuria ben te kaloje kohen,koha ben te kaloje dashurine.
Dashuria eshte si fati,nuk i pelqen qe ta ndjekesh.
Nje nate dashurie eshte nje liber i lexuar.
Ndersa une do te harroj vetem atehere kur i njejti piktor te pikturoje zhurmen e midhjeve ne fund te oqeanit Paqesor o zemra ime.

Perkujtim per kercovarin klasik,mesuesin veteran Hamza Halili!
MESUES I DRITES

Tek shkoje Kercoves terthor,
s'u ndave nga bicikleta.
Mesues zemerbardhe si debore,
le pas vepra te verteta.

Vete nxenes dhe vete mesues i ri,
mesues dhe nxenes plak.
Abetaren dhe flamurin kishe pasuri,
dhe gjithe Kercoven thelle ne gjak.

Shtepia jote ishte librari,
ku te gjithe merrnin driten.
Merrnin udherrefimin per dinjitet e liri,
per ardhmeri Ti mbolle rriten.

Mburreshe me gjeneratat e tua,
me shume se me femijet e tu ne shtepi.
Me gjithe zemer thoshe : " I dua"
"Jane per gjithe kombin ardhmeri".

Mesues idealist i vertete,
me shkronja vendin e mbulove.
Aty ku jetove me rrufete,
ne amshim u shtrive dhe pushove.

Per ne je hero i vertete,
Ti na dhe krahe me fluturu.
Keshilla na le per kete jete,
edhe neve shtate femijeve te tu.

Thoshe " ne ate bote kur te shkojme"
" s'ka numra vitesh, as pervjetore"
Vetem veprat e mira mbijetojne,
per kombin si permendore.

Vjen Shpati me nje fletore,
me gezim dhe me nje pikellim.
Ne mundje thote : "sot korra fitore"
Per gjyshin Hamza e kam dedikim.

Sa te jeme gjalle do te kujtoj,
Ti me mesove se c'eshte jeta.
Do mbyll syte te te parafytyroj,
ne biciklete,krahun plot gazeta.

Pikellimi per Ty na vret,
Ti shkove ne perjetesi.
Ismaili krahehapur te pret,
Ti je shume i lumtur une e di.

Si te te them lamtumire!?
Ndarje shume e idhet me duket vdekja.
Dati ! mesuesi im i mire,
me prit, me prit tek pikepjekja.



me nderime,
Xhabiri


P.S.
Niperit dhe mbesat e deshin shume te gjithe pa perjashtim, ai dinte si ti afroje dhe shume shume tregime dinte , si nje enciklopedi proze popullore qe ecte ishte dati.
Shpati shpesh thote dua te behem nje plak i mencur si babuli Hamza.

Perkujtim per kercovarin klasik,mesuesin veteran
Hamza Halili!
Per Kercoven: kur te gezohem , kur te pikellohem kur te buzeqesh dhe kur te qaje as qe e kam dert ta ndaje cdo emocion me Kercoven dhe kercovaret, ne jemi vend shume i vogel dhe ashtu shume te lidhur si nje familje, nuk ia fsheh lotin vendit tim.
Na lidhin kujtimet, gjaku, vendlindja dhe varret na lidhin.
....................................................................................................

Ne mengjesin e 28 Janarit u nda nga jeta mesuesi veteran i Kercoves , dati im Hamza Halili.
I rrethuar me kujdes dhe dashuri nga cucat e veta Lija dhe Hajria, nga djali Shazi dhe kunata si engjull Atlija e cila na ka zbardhur fytyren gjithe familjes me respektin dhe kujdesin e jashtzakonshem per prinderit tane.
I rrethuar me perqafime te perditshme edhe me femijet e Shazit : Ismailin,Demin dhe Blendin.
Rexhepi u kethye nga vendlindja vetem 2 dite para se te nderroj jete babai, dhe une mberrina te nesermen...Vetem Qamilja nuk arriti ta shohi kete vit.

Sa i takon biografise se pergjithshme te babait tim ajo eshte e ngjajshme si e shume bashkekohanikve te vet, kercovaret nuk dallojne shume ne fatin , tragjedine dhe statusin e pergjithshem.
Per disa nga ato pikat e vecantat :
Une do te permend disa copeza biobrafie per bashkevendasit e mi dhe te gjithe ata qe tu bije rruga kendej dhe te ndalen ne kete Sofren tone.

Hamza Halili lindi me 7 mars 1927( ky regjistrim zyrtar , se ne fakt ka lindur ne vjeshte te vitit 1926).
Si jetim pa nene ne moshe te njome (6vjec) si me i madhi i tre femijeve ( dy motrat Selvija dhe Ejsma ) nuk e di kush me shume u kujdes per njeritjetrin por e di qe kur perkujtonin femijerine e humbur dhe te dhimbshme ata qanin dhe ne bashke me ata,u rriten me nje baba ( Demir Qafa )sert por burre i ndershem i vuejtun vete edhe me halle burgjesh por, fisnik ,dhe me nje nene te dyte qe per ne ishte gjyshe e vertete qe na deshi dhe e deshem shume (gjyshja Selime).
Keshtu babai mbijetoi dhimbjet,e pa rriten dhe pa driten me sy ne bankat shkollore( shkollimin elementar ne gjuhen Serbe, dhe shkollim fetar per gati kater vjet)
Ne ate kohe rrethi yne ishte thuaj plotesisht analfabet, ashtu ishte edhe shpirtndrituri gjyshi im qe e deshi arsimin dhe e dergoi djalin e vetem per nje jete me te mire .
Me kurset e para per mesues dhe pastaj edhe me Normalen e Shkupit babai ishte nder te paret e rrethit qe me nje perkushtim idealist iu rrek udhes se shkronjave per rrethin e vet thuajse plotesisht analfabet.Bashke me shume emra dhe bashkemoshatare qe jane shkruar me shkronja te arta ne historine lokale dhe ate te pergjithshme kombetare , si emra qe nuk harrohen.
Bashke me Zejnullah Mehmedin,Selim Adilin,Ramazan Bajramin,Baftjar Rrushajn,Abedin Zenkun(kane pasur dhe Ditelindjet zyrtare ne te njejtin muaj,dati me 7 dhe me duket xhaka Abidin me 27 mars te te njejtit viti 1927..),Ramazan Ballazhin, Hetem Selimin,Rasim Adilin,Rrahman Fejza,Isen Bekteshi(mesuesi im i pare),Mustafa dhe Jonuz Pinjolli ,Mehmed Mehmedi,Idriz Ahmedin,Remzi Baftiri...Rrafman dhe Samije Fejza.. dhe te tjere bashkekohanike por edhe te mbetur nga Shqiperia si ( Pertef Therepeli) ishin pra xixat e para per te zhdukur erresiren ne rrethin e Kercoves sone.
.................................................................................................
Karakteristika te vecanta kishte: ishte intelegjent, lexonte shume(deri nje dite perpara se te nderroje jete)ne mengjes shtypin , ne mesdite lutje dhe pas dite literature te gjitheanshme, kishte shume memorje te forte , ishte njohes shume i mire i historise kombetare, historise se Ballkanit dhe asaj boterore, ishte komunikativ dhe u dilte zot si farefisit ashtu edhe miqesise .

Vuejtje dhe gezime;
Jeten e jetoi me mundime derisa u rritem te gjithe ne , pasi dolen vellezrit ne Amerike jetoi nje jete te mire kjo per njezetepese vitet e fundit, i rrethuar me respekt dhe kujdes.
Pati rast te shohi boten, pati mundesine te japi mjetet e veta ku e shihte se zejne vend , dhe shkoi edhe ne Haxh dy here( njehere per nenen e vet qe pak e mbante mend)
Ne dekadat e fundit vec djeges se pasherueshme per humbjen e djalit me te madh Ismailit te tjerat i ka pasur si eshte me mire.
Edhe kete humbje e perballoi me burreri dhe dinjitet te papame duke ruajtur mendjen me lexime dhe lutje dhe aktivitete keshilluese dhe bamiresie.

Disa copeza bamiresie te babait per te portretizuar shpirtin kercovar tek dati dhe mesuesi im Hamza Halili:
-Si mesues vete, ishte agjitues i flakt per shperndarjen e arsimit si ne familje ashtu edhe ne gjithe rrethin.
Duke folur me fakte per arsimin dhe dobite qe arsimi i sjelle nje kombi.
- mburreshte shume me nxenesit e vet me shume se sa me femijet e vet, i gezoheshte jashtmase suksesit te tyre, merrte pjese ne ceremonite si i ftuar ne magjistratura dhe doktoratura, i deshte me gjithe zemer dhe i respektonte jashtmase deri ne mbivleresim.
- Bibloteka personale ishte nje thesar per gjithe rrethin si me libra te shume profileve edukativo-kombetare ashtu edhe me revista te te gjitha koherave.
Burim diturie per te gjithe ne Kercove.
_ mbledhes dhe dhurues mjetesh per nxenes te talentuar ne kohen kur nuk ka pasur fondacione.
_Delegat prinderor dhe aktivist per hapjen e gjimnazit te pare shqip ne Kercove.
_ Aktivist dhe vete donatore modest per hapjen e shkolles se pare te pavarur "Drita" ne llaxhe.
- Mbeledhes (nga te afert dhe miq te ngushte)dhe vete donor i mjeteve materiale ne kohe kur nuk kishte as parti politike dhe as shoqata humanitare: per Minatoret e Trepces, per punetoret e "Ramiz Sadikut" dhe shuma modeste te vetat dhe te shokeve te ngushte per familje te te burgosurve politik ne kohe shume te nevojshme...edhe per pese jetimet e deshmorit Tahir Mehaj nje shume modeste bashke me te ndjerin Ekrem (Dardha) ne Prekaz kur i kish harruar edhe Kosova vete.
_ Nismetar dhe donator kryesor per ringjalljen e Qafes fshatit te origjines sone...Ngritjes se Monumentit per Sulltanen, ndertimin e varrezave te mbuluara nga ferrat, dhe me pastaj manifestimin tradicional per fshatin e gjakut te vet, per Qafen e heroizmit te dhimbshem qe sot eshte e papopullzuar.
Shume gezoheshte se sot nje filiz i atij damari Shazi ka ndertuar shtepine e pare pushimore ne Qafe dhe mundohet per ringjallje te Qafes...Deri ne vjeshten e kaluar gati cdo fundjave dati ka shkuar atje.
Edhe shume bamiresi anonime per masen e gjere por qe i dijne njerez nen dhe , dhe pak,fare pak mbi dhe.
si thone per keto bamiresite anonime:

"Beni vetem bamiresi dhe mbetni anonim.Ato bamiresi kane avantazhin e dyfishte qe shmangin mosmirenjohjen dhe abuzimin"
..........................
Keto pak perkujtime qe i di dhe plot qe i di dhe nuk i di jane sadopak nje pasqyre per shpirtin e nje mesuesi qe e deshi Kercoven dhe jetoi dhe veproi gjithe jeten per Kercoven.

Ne vazhdim do te shkruaj pak mbresa ngushllimi...

Une sa e morra lajmin u nisa per ne Kercove, mberrina diten e neserme pas varrimit.
Ndegjova nga familjaret, miqt dhe dashamiret se gjithe rrethi i Kercoves kish ardhur per te percjelle trupin e pajete te babait per ne perjetesi.
Te nesermen per tri dite te gjithe u rikethyen ne ngushellime per familjen dhe mua qe kisha shkuar nga Amerika.Ashtu edhe ne pese dite dhe vazhdojne te vijne ata qe nuk kishin qelluar ne Kercove ato dite,dhe vazhdojne vizitat dhe telefonatat per te gjithe ne trashigimtaret atje dhe ketu.
Nxenesit e babait te moshave dhe profileve te ndryshme, nga profesora, doktora shkencash dhe mesues dhe nje akademik,nxenes te datit vete sot pensionista.
Te gjithe kolektivet shkollore te rrethit, qytetare te te gjitha shtresave, miq dashamire nga Kosova, Shqiperia dhe te gjitha qytetet e Maqedonise Perendimore....Te gjithe mesuesit e mi.
Telefonata nga gjithe bota ku jane shqiptaret.

*
Mbresa me la familja nga Kosova, qe kish qendruar ne shtepine tone ne kohen e luftes dhe tregimi i tyre qe kishin per te me ngushelluar , ata e ndane me mua kete tregim:Ne ardhje te familjes nga Kosova ne kohen e luftes Shazi i sjelle ne shtepi nje familje tre anetareshe burre e grua me nje te mitur nen njevjec.Babai i pret me mireseardhje shqiptare, me mikpritje shqip" prej sot dhe deri sa te jete e shkruar, kjo eshte shtepia juaj, rrini si ne shtepine tuaj..kemi s'kemi ky eshte rregulli nen kete kulm"
Nejse, tregimi i familjarve ishte keshtu qe te me bejne mua edhe me krenar per babane qe pata: Genti voglushi i semure si refugjat kampesh maqedonie i rrezikuar nga shendeti mrekullisht kish ardhe ne vend te shpetimit te sigurt, Shazi ish kujdesur si per femijet e tij dhe pas sherimit kish festuar edhe Ditelindjen e pare ne shtepine tone...
Pas lufte ne Ditelindjen e dyte te Gentit kur familja e tij kishin ftuar familjen tone, Shazi dhe Atlija kishin qene te zene me arsye POR, nuk kish qene i zene dati , shkon 80 vjecari ne Ditelindjen e Gentit dyvjecar.
Kur i sheh dati se shtepia dhe gjithe pasuria e familjes mike eshte djekur dhe rrafshuar me toke qan me lot si femije.
Feston Genti Ditelindjen ne shator, kjo i keput shpirtin plakut dhe perzemersisht i fton te kethehen tek ne derisa te rregullohen me mire...ata me falenderim zemre nuk pranojne por ,kurre nuk e harrojne , ata e ndane tregimin me mua, me kishin pritur te me ngushellojne edhe mua, fjeten edhe nje nate per te me nderuar mua.
Si e pashe une nje grua qe qante ne perkujtim dhe sherbente perkrah Atlijes si te ishte bije shtepie, dhe une nuk e njihja kete moter...ishte nena e Gentit.
Ata ndejten si ne shtepi vertete dhe tash jemi si familje e vertete e lidhur si me gjak,dhe nga fisnikria e datit ishte ajo qe na bashkoi edhe me shume sigurisht.

*
mbresa te shkeputura ne ditet e ngushellimit:
Ne sigurisht qe u tronditem per faktin se babai nderroi jete, per faktin se e kishim baba , mesues dhe kryefamiljar, per faktin se prinderit kane vend si asnje tjeter dhe nuk kane moshe .
Por ne kohen shume dinamike qe ne jetojme, ne kohen qe perdite ndodhin tragjedi te pashoqe, ne kohen qe vdesin plot te rinje pa shijuar jeten te shoh une njerez te moshave te ndryshme te derdhin lot per babain tim plak kjo me la pa fjale, kjo me ringjalli dhe me forcoi amanetin e babes dashurine per Kercoven dhe kombin
POR, mbresa te pashlyeshme me kane lene kujtimet e njerezve per babane, keshillat dhe si kish bere diference nje mesues i popullit ne rrethin e vet me te papasmen e vet, me patakatin e vet por me idealizem dhe perkushtim te jashtzakonshem.
Ja disa mbresa si e quajten babane ata qe na vizituan,origjinal si folen me gojen dhe ndjene me shpirtin e vet,dhe mbresa mbi mbresa ishte se shiheshte shprehja me zemer dhe fisnike e bashkeqytetareve dhe jo sa per nje rend.

_* Nje kercovar vjen duke qare dhe me thote:" me keshillimet e babait tend une kam ruajtur mendjen, ku te drejtohem une tash? tek varri" keshillime qe babai kish lene neper vizitat trup e terthore rrethit duke shkuar ne vorrime, ne tri e pese dite ne rend e pa rend per te fortuar moralisht kercovaret ne djega ky baba i djegur vete per djalin e vet te madh qe e kishte si vella qe i kish rritur edhe femijet e vet bashke me Ismailin.
_ * "Ngushllime ka vdekur babai juaj dhe babai im"
_ * Ka vdekur mesuesi i gjithe Kercoves.
_ * Klasiku i arsimit
_ *Veterani dhe tribuni i rrethit.
_ * Mesuesi i popullit
....................
Edhe shume fjale miradie por te ndjera dhe kjo kishte me shume rendesi dhe mua me pelqeu me shume "mesuesi i popullit" pasi jetoi ashtu thjeshte me popullin e vet dhe nuk iu nda asnjehere ne te mire e ne te keq derisa edhe shkoi ne perjetesi.

Ja disa porosi te babes, si keshilla te perjetshme:

_ *Familja eshte qeliza e nje kombi, kujdesuni per vetveten qe te mund te kujdeseni per familjen.
Edukoni dhe shkolloni femijet qe te ndihmoni te dale ne drite gjithe kombi.
- * dashurine nisnje me familjen, Kercoven dhe pastaj edhe gjithe kombin
_*(vetem dy dite para se te nderroje jete ,gruas sime Diles i thote ne telefon" mos pertoni tu ndihmoni femijeve te shkollohen, mos pertoni tu ju bertit dhe me te forte e me te mire ti qitni ne drite)..arsimimi mbi te gjitha.
-*Dashuria si per vendin , ashtu edhe per kombin duhet te jete jo nje dite, jo nje vit e dekade por e perjetshme.
- *Synimi per bashkim kombetar shqiptar ne Ballkan kurre nuk duhet te dale nga moda, kurre nuk du te vjetrohet derisa te behet realitet.

..................................................................................................
U ndame tek varret aty ku eshte varrosur babai, aty ku edhe vete ka dhene mund per zbukurim dhe per te hequr nje ferre per tu dhene dinjitet kercovarve te vdekur, sot eshte bashke me bashkeqytetaret e vet dhe bashke me djalin e vet Ismailin, e di qe eshte i lumtur, shume i lumtur.
Nje dite tjeter para se te kethehem u rashe varreve disa here fund e krye dhe kalova sa dhimbje aq edhe kenaqesi cmallje dhe dashuri ndjeva per varret, per familjaret ,per shoket, per bashkevendasit e mi..perqafova varret para se te largohem.
Varret dhe te gjallet e Kercoves i dua njesoj.

Lamtumire Dati dhe mesuesi im !

me nderime,
Bili(Xhabiri)

Kërçova për herë të parë përmendet në shekulline e dytë para erës së re gjegjësisht në kohën e luftërave Romake me mbretrin e Maqedonisë PERSEUN, dhe atë me emrin USKANA .
Ky emër i vjetër nuk mundi të mbijetojë , por u zhduk gjatë kohës së depërtimeve dhe pushtimeve sllave, ashtu si u zhdukën edhe dymbëdhjetë kështjella romake në afersi të Kërçovës.Përveç gjurmëve të vjetra arkelogjike, të cilat deshmojne lashtësinë e elementit shqiptar (krahaso Arbanasi, Arbanisec, Arbanashki në fshatrat Atishtë) mund të përmendim po ashtu varret ilire në Zajas, Trojet në Kaleshe,Manastirishten në Arangjell.

Me gjithë përmbytjen sllave që ndodhi në këto vise prej shek. 7 e më këndej dhe sundimit të egër bizantim, elementi autokton shqiptar nuk u asimilua i tëri, por arriti ta ruajë bërthamën e tij të fortë dhe kështu ta mbijetojë mesjetën.Më vonë në gjysmën e dytë të shekullit të XIII ,Kërçova bie nën sundimin serb dhë atë për një shekull (1283-1394). Me fillimin e sundimit turk, edhe Kërçova përjeton fatin e vendeve të tjera të Ballkanit . Është me rëndësi të përmendet se Kërçova në kohën e sundimit otoman në shekullin XIV në strukturën e saj shoqërore-ekonomike ka pasur ma tëper shqiptarë më shpërndarje më të gjerë gjeografike se sa sot.Psh. në deftëret turq , në Kërçovë përmendet lagja shqiptare, me 71 shtëpi.Shenimet më të sakta mund ti gjejm tek vepra e Sami Frashërit, Kamus al Alam 1889, ku Kërçova paraqitet si kaza e Sanxhakut në vilajetin e Manastirit. Piriudha e re fillon me çlirimin e Ballkanit nga sundimi i Perandorisë osmane. Kërçova gjer më sot kaloi nëpër sundimet të reja sllave , përcjellur me shtypje të mëdha . Viti 1913 për Kërçovarët është vit i trishtimeve .

Ky është vit i një masakre kunder populliut te pafajshëm ,kundër pleqëve,grave e fëmijëve, të cilët u prenë nëper xhamia dhe u dogjën nëpër kasollet, ose u varrosën në varreza kolektive, të cilët akoma nuk jan të zbuluara.Në këto krime janë dalluar çetniket e Mikajl Brodit dhe Boshko Virianecit , nën komanden e të cilëve janë kryer masakrat në Qafë,Zajaz,Greshnicë,Cërvicë,etj. Kët terror e masakër e dëshmon edhe letra e një ushtari ,të cilën me 9 tetor 1913 e botoi "Radnicke novine" "Këtu po ndodhin gjëra të tmerrshme.Rrënqethem e flokët më ngriten përpjet e gjithë pyes veten a është e mundur që njeriu të jetë kaq barbar. Kudo kufoma, hi e pluhur.Ka fshatra ku kishte me nga 100,150,e 200 shtëpi por ,ku nuk ngeli asnjë njeri i gjallë.I mblidhin njerëzit grupe grupe 40-50 veta dhe i copëtonin që të gjithë me thika." Një episod më vehte është rasti i fshatit te Qafës nga ana e bandavë të çetnikëve ku sipas burimeve të sakta janë vrarë 92 fshatarë.Dukë e parë kët masakër mbi popullsinë e pafajshme të fshatit veçanërisht të babës së saj Sulltanë Qafa merr gërshërët e dhenëve , del në shkallë , vret rojen, plagos rëndë 3 banditë dhe kështu krijon një tollovi të paparë prej nga banditët detyrohen të largohen nga fshati.Në përleshje direkte vritet dhe babai dhe bija e Mazllamit, Sulltanë Qafa.Më këtë akt heriok, Sulltana mund të llogaritet ndër heroinat e popullit shqiptar.Për hir të kësaj , populli i ngriti përmendore të meriitueshme në fshatin e saj Qafa. Në mesin e dy luftërave u dogjën shumë fshatra rreth Kërçovës .

Në periudhën 1939-1945 populli shqiptarë ishtë i angazhuar në luftë për pavarsinë ,por fati historik deshi që , për te njëjtin qëllim të nisen kryesisht nga dy rrugë të ndryshmë, rrugë pro kominzmit dhe rrugë anti komunizmit. Lufta e Dytë Botërore perfundoi me ngadhënjimin e komunizmit, në vitin 1945, por, pikërisht ai komunizëm , që gjatë luftës ishte telall i vëllazërimit të gjithe popujve , në Kërçovë njëlloj sikurse edhe në vendet tjera të mbetura jashtë shtetit shqiptar, nuk e ndali luften antishqiptare.

Në pikëpajme demografike, shqiptaret përbejnë popullsinë më të vjeter autoktone, dhe për nga numri asnjëhere nuk ka qenë pakice. psh më 1889 sipas Sami Frashërit kazaja Kërçoves ka pasur rreth 34000 banore prej të cilëve 14000 shqiptar e tjerët .Më 1921 qyteti i Kërçoves ka pasur 28228 nga cilët 14454 ka qenë shëno si pravosllav kurse 13774 të besimit musliman

Gjashte persona humben jeten,ndersa nje tjeter eshte plagosur rend gjat nje aksidenti qe ndodhi pasditen e djeshme ne afersi te Ohrit. Kater prej viktimave jane maqedonas nga Kerçova,ndersa dy te tjere jane shtetas shqiptar.Aksidenti ndodhi ne rrugen Kerçov-Oher,ne fshatin Cer,si pasoj e perplasjes se dy automjeteve,njeri prej te cilve me targa te Tiranes. Data 11.01.2007

Jashar Salihu, luftëtari dhe diplomati i përkushtuar për lirinë e Kosovës

Që në fillim të Aksionit për Pajtimin e Gjaqeve në Kosovë, në vitin 1990, ndër personat e parë, ish-të burgosur politikë, ku do të drejtoheshim për ndihmë, do të ishte Jashar Salihu. Ashtu siç kishim pritur, ai nuk do të ngurronte aspak për të na ndihmuar, dhe, në këtë mënyrë edhe për të na dhënë forcë që ta tejkalonim shijen e hidhur që na e kishte shkaktuar refuzimi “diplomatic” që kishim marrë nga radha e disa ish-të burgosurve tjerë, më të moshuar, të trevës së Dukagjinit.



Anëtari i Lëvizjes Nacional-Çlirimtare të Kosovës dhe Viseve Shqiptare në Jugosllavi (LNÇKVSHJ), i angazhuar në Komitetin e Deçanit, kështu, pas 4 vitesh të kaluara në burgjet serbe, po ridëshmonte bindjen e tij se rruga e çlirimit të Kosovës dhe viseve të saj, në radhë të parë duhet të kalojë përmes pajtimit dhe bashkimit të
shqiptarëve, se çlirimi, në mos i pamundur, do të jetë një proces tejet i vështirë po qe se do t'i gjente shqiptarët në hasmëri me njëri-tjetrin. Dhe, kështu, po e nderonte edhe drejtuesin dhe bashkëveprimtarin Jusuf Gërvalla; zgjedhja që i kishte bërë për bashkëpunëtor sërish po ridëshmohej e qëlluar.
Prandaj, duke e përvetësuar si moto jetësore thënien e Jusufit: "Në ballë të këtij populli dhe te këmbët e këtij populli", Jashar Salihu do të jetë i pandalshëm. Ai do të troket në sa e sa dyer të odave të shqiptarëve dhe do t'i lus ata me tërë qenien e tij që të mbyllnin hasmëritë, të falnin njëri-tjetrin, ta shtrinin dorën e pajtimit-të bashkoheshin.



Faktikisht kjo lutje dhe lutjet tjera të natyrës së tillë, ishte lutja e vetme që njihte në tërë jetën e tij. Dhe, ai dinte se kur duhej edhe të dilte në ballë. Jo rastësisht, më 1 maj të vitit 1990, do ta drejtojë tubimin te Verrat e Llukës, ku kishte më se 500 mijë të pranishëm nga të gjitha trevat shqiptare, ku do të arriheshin 106 pajtime; 62 gjaqe, 25 plagë dhe 19 ngatërresa.

Njeriu që në çantë kishte milionat, bukën e hante me domate

Një fakt që s'duhet harruar me këtë rast: tubimi, fillim e mbarim ishte vrojtuar nga policia serbe, e cila për të demonstruar forcën e vet kishte ardhur edhe me një mori autoblindash. Prandaj, për t'ia kujtuar se nuk e kishin harruar "fajin" që kishte bërë Jashari, në fund të këtij viti e arrestojnë dhe e torturojnë tmerrësisht, barbarisht. Por, asgjë nuk përfundon me kaq; ndjekja e tij do të vazhdojë edhe më tutje, në çdo hap, gjer aty sa ta detyrojnë të marrë rrugën e mërgimit. Mirëpo, Jashari nuk ishte nga ata djem të Kosovës që largësia nga atdheu do t'ia zbehte apo
shuante dashurinë dhe përkushtimin për lirinë e tij.



Përkundrazi, veprimtaria e tij politike, në kuadër të ish-LPK-së, vetëm se do të shënojë ngritje dhe do të marrë dimensione të reja, të shumanshme; duke qenë paraprakisht në hierarkinë më të lartë drejtuese të saj, me nismën e tij në vitin 1993, do të formohet Fondi "Vendlindja thërret", fond i cili fillim e mbarimin ka qenë në funksion të formimit të vetëfinancimit të luftës çlirimtare të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
Që nga ky vit, pra që nga koha e themelimit, Jashar Salihu ka qenë kryetar i Këshillit për Administrimin e Fondit "Vendlindja thërret". Porse, ai nuk ishte njeri i zyrës, nuk dinte dhe nuk ia ka lejuar kurrë vetes që ta kalojë kohën vetëm në të; në kontakte të vazhdueshme me bashkatdhetarë ka derdhur të gjithë energjinë tij, në mënyrë që fondi të fuqizohej me mjete; që, kështu, për ushtarët e UÇK-së të siguroheshin sa më shumë armë dhe pajime të luftës. Dhe, fjala e tij, dhe shembulli i tij, kanë gjetur gjithnjë përkrahje. Ndryshe nuk mund të mendohet të ndodhte me një njeri të devotshëm gjer në vetëmohim, siç ishte Jashar Salihu, i cili me ditë dhe net të tëra, për shkak të aktivitetit në shërbim të luftës në Kosovë, nuk mund të kthehej dhe të shijonte ngrohtësinë familjare, ta pushonte qoftë vetëm për pak çaste trupin e dërrmuar nga torturat nëpër burgje.



Ai as nuk kishte makinë e as nuk dinte si ishte të ulej në restorante a hotele, për ta ngritur një gotë apo për ta ngrënë një kafshatë bukë. Janë të panumërta netët kur Jashari kthehej tejet vonë nga tubimet me bashkatdhetarët, nga takimet me diplomatë perëndimorë apo përfaqësues të mediave, dhe në Redaksinë e "Zërit të Kosovës", ku ishte edhe zyra e Fondit, merrte për të ngrënë një kafshatë bukë, shpeshherë të sa e sa ditëve më parë, me një domate a me peshk të konzervave (ushqimi më i lirë në Zvicër) dhe pinte ndonjë gotë ujë nga uji natyral apo, po të ndodhej, i gazuar, ndërkaq që çantën e kishte përplot me para. Thjesht, ishte e paparamendueshme që në radhë të parë të mos ndodhte për të na u afruar dhe pyetur se si na shkojnë punët me gazetën, a kemi informata nga fronti i luftës në Kosovë, dhe, duke qenë edhe në kontakt të vazhdueshëm me luftëtarët e lirisë, të na sillte informata të dorës së parë.

Para opinionit ndërkombëtar i thoshte troç aspiratat e Kosovës

Këtë privilegj nuk e ka gëzuar vetëm "Zëri i Kosovës". Janë të panumërta mediat perëndimore, të cilat duke qenë në kontakt të drejtpërdrejtë me të, për lexuesit e tyre plasonin top informata nga lufta në Kosovë, duke përhapur kështu edhe të vërtetën e kësaj lufte, ashtu siç janë të shumtë gazetarët dhe reporterët që kanë hyrë në Kosovë përmes tij, për të raportuar prej andej.
”Shqiptarët e Kosovës janë evropianë dhe nuk kanë lidhje me vendet islamike. Ata janë të vendosur të luftojnë deri në fund”, i ka deklaruar Jashar Salihu gazetës amerikane "The Christian Science Monitor" të datës 16 prill 1998, duke mbrojtur kështu dhe përhapur të vërtetën për shqiptarët dhe vlerat civilizuese perëndimore, të luftës së UÇK-së, njëkohësisht duke demantuar propagandën antishqiptare të regjimit kriminal të Milosheviqit dhe satelitëve të tij.



Prandaj, në sensibilizimin e opinionit perëndimor me të vërtetën për luftën e drejtë të Kosovës kundër forcave kriminale të Milosheviqit, roli i Jasharit është i pazëvendësueshëm, dhe, rrjedhimisht, po dëshmohej se jorastësisht në kuadër të Drejtorisë Politike të UÇK- së, ishte anëtar i Grupit për Marrëdhënie me Jashtë, ndërkaq që më vonë do të jetë përfaqësuesi i parë diplomatik i Qeverisë së Përkohshme të Kosovës, në Zvicër. Ana tjetër që e shquan atë, që nuk do duhej harruar për asnjë çast,
është ajo se Jashar Salihu, ishte, siç thotë një fjalë, edhe i gishtit: këtë e ka dëshmuar sa e sa herë duke qenë krah për krah luftëtarëve të lirisë edhe në frontin e luftës, në detyra të karakterit të veçantë.



Jashari nuk dinte të moralizonte në raport me bashkatdhetarët. Gjithnjë printe me shembullin personal, dhe, me të drejtë, gjërat I thoshte troç: kërkonte prej tyre të përmbushnin gjithanshëm obligimin ndaj UÇK-së dhe lirisë së Kosovës, dhe e quante për fyerje që ky të degradohej duke u cilësuar si ndihmë.
”Kosova nuk ka nevojë për lëmoshë”,- thoshte ai, ndaj saj kemi obligime, vetëm borxhe. Troç i thoshte edhe para opinionit ndërkombëtar aspiratat e Kosovës, dhe tregonte rrugën që do të çonte në zgjidhjen e çështjes së saj: "Të vetmet bisedime të pranueshme midis shqiptarëve dhe Beogradit janë ato që do të përcaktonin kufijtë midis Serbisë dhe Kosovës", do të shprehej për të njëjtin numër të gazetës "The Christian Science Monitor".
Prandaj, o njerëz të mirë, duke qenë i brumosur me pikëpamje të tilla progresiste - duke e konsideruar borxhin ndaj Kosovës si diçka që kurrë s'mund të thuhet se tani është përmbushur, Jashari s'kishte se si të vdiste ndryshe, vetëm se me sy çelë. Ajo që ngjau me të më 17 dhjetor të vitit të shkuar, në spitalin kantonal të Araut të Zvicrës, e ka fillesën që në pranverën e vitit 1981. Që nga burgu i Pejës, pastaj ai i Foçës. Mos e kërkoni askund tjetër shkakun. Mos të humbet kot kohë në këtë drejtim. Në vend të kësaj të vazhdohet dhe të çohet përpara ideali i tij dhe i brezave të tëra me radhë. Dhe, të mos harrohet ai dhe bashkëluftëtarët e tij dëshmorë, përkujdesi dhe nderimi i familjeve të tyre.

QENDRESA E POPULLIT SHQIPTARE .............

Paraqitja publike e Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare në Tanushë më 16 shkurt 2001, ishte një rreze drite në horizontin e zbehur. Ajo lindi nga gjiri i popullit si mbrojtëse e një populli të viktimizuar politikisht me dekada. Ky çast zgjoi tek shqiptarët ndjenjën për t`i treguar botës demokratike se një popull nuk mund të mbahet gjithmonë nën thundrën e hekurt. Për të gjithë ishte e qartë se kishte arritur dita e lirisë, për të cilën kërkohej një sakrificë kombëtare. Për këtë sakrificë edhe pse populli nëpërgjithësi nuk ishte i përgatitur sa duhet, ai e kreu detyrën e vet në mënyrën më të mirë duke u vënë nën shërbim të luftës së drejtë dhe kombëtare të UÇK-së. Rënia e Muzafer Xhaferit në mbrojtjen e vendlindjes, në Tanushën heroike përballë njësive speciale „ujqit“ dëshmoi edhe njëherë se aty ku bien dëshmorë është rruga e lirisë. Brutaliteti policor dhe ushtarak në Tanushë, të cilin fshat e bënë hi e pluhur nuk i frikoi luftëtarët e lirisë, dhe lufta filloi të bartet fshatrave të Karadakut; Malinë, Strimë e Brezë. Në anën tjetër granatimet dhe barbaria kishte mbuluar Tetovën dhe malësinë e saj. Malësia e Tetovës; Gajre, Radushë, Sellcë, Bozovcë, Poroj, Xhepçisht, Neproshten, Vice, Gjermë, Llacë, Shemshovë, … ishte shndërruar në fushëbetejë në mes UÇK-së dhe forcave qeveritare. Më 2 Maj 2001 Zona e Likovës do të shpallet zonë e lirë dhe mbeti kështjellë e pamposhtur deri në ditën e fundit. Ajo u granatua nga të gjitha anët me gjithë arsenalin ushtarak, më se 72 ditë në një shtetrrethim të plotë, duke hedhur me qindra e mijëra granata mbi 18 fshatra shqiptare të kësaj zone; Sllupçanin, Vaksicën, Orizaren, Hotlën, Mateçin, Opajën etj.

Pas luftës së Sllupçanit dhe fshatrave për rreth pason fortifikata tjetër shqiptare Haraçina. Tanusha, Sllupçani, Haraçina, Radusha, Tanusha e Gostivarit dhe fushëbetejat tjera do të identifikohen me emblemën e UÇK-së dhe gjatë do të mbeten në kujtesën kombëtare. Edhe sot e kësaj dite popullata shqiptare nuk i ka harruar postblloqet, granatat, ndëshkimet brutale dhunën dhe terrorin shtetëror. Dëshmitë e djegies së fshatrave dhe pasurisë së shqiptarëve, keqtrajtimet e shumta policore e ushtarake ndaj popullatës civile shqiptare në fshatrat e Kumanovës, Shkupit e Tetovës dëshmon për një dhunë dhe terror të planifikuar.

Rasti i plaçkitjes dhe djegies së pasurisë shqiptare, të cilat vendbanime nuk ishin brenda zonës së krizës si në Manastir, Prilep, Veles, Gjevgjeli, Shkup, Ohër etj., janë raste të tjera me të cilat dëshmohen krimet e luftës. Me dhjetëra e dhjetëra dëshmorë e invalidë të luftës, civilë të vrarë, të arrestuar, të rrahur me një brutalitet mesjetar, vendbanime të shkatërruara dhe plaçkitja e tyre janë pasqyrë e një terrori shtetëror mbi popullin shqiptar, pas të cilave aksione kanë qëndruar njerëz dhe institucione. Fakti habit se edhe pas pesë vjetëve askush nuk është marrë në pyetje as për rastin e familjes Zimberi, as për keqtrajtimin e qindra e qindra civilëve, as për ekzekutimin e babë e bir Koraçi në qendër të Tetovës, as për Masakrën e Lubotenit, as për Masakrën e Bit Pazarit, as për kidnapimet dhe likuidimin e shqiptarëve, as për rastin e Sopotit…

Dhe ajo çka është më interesante edhe ish-ministri i punëve të brendshme që akuzohet për krime lufte në Hagë mbrohet nga shteti, kurse të gjithë ata policë dhe ushtarë që u vranë, duke vrarë shqiptarë dhe duke i granatuar vendbanimet e shqiptarëve janë shtresa më e priveligjuar në Maqedoninë e pas luftës.

Realiteti politik dhe „Marrëveshja e Ohrit“

Pas luftës së përgjakshme të vitit 2001 shqiptarët po e paguajnë shtrenjtë vetëdijen e pakriptë të politikanëve tanë. Pas kësaj lufte ishte i pakuptimtë ekzistenca e subjekteve të shumta politike shqiptare. Në vend të unifikimit politik dhe kërkesës legjitime që popullit shqiptar t`i njihet e drejta e popullit të barabartë, vazhdoi avazi i vjetër, i vrapit pas kolltukut duke u përçarë dhe duke marrë një pamje joserioze jo vetëm para palës kundërshtare por edhe para faktorit ndërkombëtar. Në vend që Marrëveshja e Ohrit edhe pse e kufizuar të miratohet në paket, ajo filloi të copëtohet në nene e ligje të veçanta, e cila mjerisht edhe sot e kësaj dite nuk është realizuar ashtu si duhet. Vendimet e deritanishme që janë marrë me palën maqedone, janë bërë nga një grup njerëzish pa e marrë pëlqimin e vetpopullit më herët p.sh. Ligji për ndarjen territoriale, Ligji për gjuhën dhe simbolet kombëtare etj. Kush ka të drejtë të nënshkruaj Ligjin për mospërdorimin e gjuhës shqipe në Kumanovë? - komunë e cila në gjirin e saj kam më se 53 dëshmorë, me dhjetëra e dhjetëra martirë, me dhjetëra e qindra të ndëshkuar në mënyrë brutale, me dhjetëra invalidë dhe me mijëra e mijëra luftëtarë lirie.

Thënë më thjeshtë „Marrëveshja e Ohrit“ është shndërruar në marrëveshje të mosmarrëveshjeve të shumta.

Me zgjedhjet parlamentare (duke mos i llogaritur anomalitë) menduam se më në fund e drejta ligjore do të kaloj edhe në anën shqiptarëve. Por, kjo ishte vetëm një ëndërr e bukur, e cila u shkri brenda një kohë të shkurtër. Ngritja e njerëzve të paaftë dhe karrieristë, e njerëzve të harxhuar politikisht në hirearkinë e subjektit që thirrej në emër të luftës e dëmtoi jashtëzakonisht shumë imazhin e tij. Sëmundjet e kohës (korrupsioni, nepotizmi, karrierizmi, paaftësia, përdhunimi i votës së popullit etj.) që i kishin shtrirë për tokë partitë ekzistuese, i goditën rëndë edhe partitë në pushtet.

Në vend që të afrohen njerëzit më të aftë në trojet shqiptare në IRJM për ta ngritur aktivitetin kombëtar më tutje, u ngritën njerëz të panjohur, kuadro të paafta, individë nga subjektet tjera etj. Fakti se shumë njerëz kombëtarë dhe intelektualë që kishin qenë nën shërbim e UÇK-së u lanë anash ishte një dëm i pashpjegueshëm që iu bë popullit.

Lirisht mund të themi se në të gjitha fazat si në kohën e komunizmit poashtu edhe në kohën e pluralizmit më i dëmtuari është populli, kurse udhëheqësit jetojnë si më mirë.

Këto forma të veprimit në IRJM nuk kanë të bëjnë me demokracinë, s`kanë asgjë të përbashkët me shtetet demokratike. Shumë politikanë vendorë në maje të gjuhës nuk e kanë dialogun për zgjidhjen e problemeve qofshin sociale apo politike por dhunën, të cilën shpeshherë e vëjnë nën shërbim të institucioneve policore dhe ushtarake.

Parashtrohet pyetja çka ka demokratike në IRJM?

A mund të themi se proceset politike janë demokratike, a mund të themi se mos përdorimi i gjuhës dhe simboleve kombëtare si elemente kryesore të një populli janë demokratike, a mund të themi se regjistrimi i popullsisë ishte demokratike, a mund të themi se zgjedhjet lokale ishin demokratike, a mund të themi se pasurimi i paligjshëm i deputetëve, i ministrave, i drejtorave dhe të tjerëve është formë demokratike, a mund të themi se gjendja e më se 50% e popullit që jeton në një varfëri të skajshme është demokratike etj. Këto dhe shumë raste të tjera dëshmojnë „demokracinë ballkanike“ nën tutelën e padrejtësisë dhe dhunimit të ligjit.

Shqiptarët edhe sot e kësaj dite kanë mbetur dyerve të huaja, shih mërgimtarët të shpërndarë në të katër anët e horizontit, me qindra mijëra në Turqi, me qindra mijëra në Gjermani, Zvicër, Austri dhe shtetet perëndimore, si dhe në SHBA dhe Australinë e largët.

Kemi pritur se subjekti që doli ne emër të luftës do të bëj kallëzime penale për të gjitha rastet, të cilat raste do ta vetdisojnë politikën sllave në IRJM sepse duke ia mohuar të drejtën shqiptarëve ajo mohon edhe ekzistencën e vet.

Është pritë që ky subjekt do të bëj më tepër për mërgimtarët, sepse mërgimtarët ishin ata, të cilët sëbashku me Fondin „Liria Kombëtare“ ndihmuan që nga ditët e para U.Ç. Kombëtare dhe më se dy vjet pas luftës Fondi „Liria Kombëtare“ për Zvicër ndihmoi 242 familje të dëshmorëve dhe invalidëve të luftës në mënyrë institucionale nëpërmjet sistemit bankar. Përveç kësaj ajo që është pritë më së shumti dhe është një nga pikat kryesore të „Marrëveshjes së Ohrit“ integrimi i ish-luftëtarëve të UÇK-së.

Prandaj sot, pas pesë viteve me kompetencë vlerësojmë se luftëtarët e lirisë janë shtresa më e diskriminuar në shoqëri, janë shtresa më e përbuzur, e lënë në mëshirën e fatit, janë me qindra njerëz që nuk kanë patur lidhje me UÇK-në dhe kanë përfituar, kurse ata të cilët u ndodhën në vijën e frontit dhe u përballën me jetë a vdekje u anashkaluan me mjeshtri.

Epilog

A mundet IRJM me këtë bagazh që ka të futet në gjirin e familjes evropiane, pa zgjidhjen e pronës, pa respektimin e të drejtave dhe lirive të gjithë qytetarëve, pa i paguar dëmet e luftës, dëmet që ua ka shkaktuar shqiptarëve më se pesë dekada, pa ua kthyer pronën që e nacionalizoi në mënyrë të paligjshme, pa i sistemuar ish-ushtarët e UÇK-së nëpër vende pune, pa i sistemuar në mënyrë ligjore familjet e dëshmorëve dhe invalidët e luftës, etj. A do ta lejojnë partitë shqiptare IRJM t`iu afrohet integrimeve, pa u vetëdijesuar për krimet që ka bërë mbi popullin shqiptar?

Prandaj duke e pasur parasysh ngarkesën politike në këtë republikë lirisht mund të themi se ajo nuk mund të stabilizohet duke e mohuar të drejtën e të tjerëve, nuk mund të bëhet „oazë e paqes“ pas kaq shumë plagëve që i ka shkaktuar popullit shqiptar. Thënë me një fjalë duhet patjetër të zgjidhen problemet që janë bërë nyje për fatin e shqiptarëve.

Dhe ato janë:

të zgjidhet pakushte problemi i nënshtetësisë shqiptarët nuk janë ardhacakë por autoktonë. Ka përfunduar koha kur shqiptarët i shkruanin në 4-5 rubrika (si turq, arap, shiftarë, shqiptarë, albanac etj.)

të bëhet një regjistrim real, pse t`i mohohet pakicës bullgare ekzistenca e vet. Këtë nuk guxojnë ta tolerojnë shqiptarët. Vetëm regjistrimi i drejtë do ta stabilizoj Maqedoninë.

te eliminohet diskriminimi në ekonomi, në administratë shtetërore, në sistemin politik, në
procesin e vendimmarrjes, në polici, në ushtri etj. Një mandat i plotë është shfrytëzuar me një kurs për nëpunësa.

përdorimi i simboleve kombëtare pa kushte sepse çdo gjë që kushtëzohet shkakton konflikt dhe e pengon lirinë,

të lirohen të burgosurit politikë,

IRJM të bëhet shtet i dy popujve

kthimi i të gjithë shqiptarëve që u larguan me dhunë politike dhe ekonomike nga vendlindja pas luftës së dytë botërore,

buxheti i shtetit të shfrytëzohet për mirëqenien qytetare e jo për pasurimin e individëve siç është bëri deri më tani. Le t`i marrim me emër e mbiemër pjesën më të madhe të politikanëve që kanë qenë në pushtet pothuajse e gjithë pasuria u lindi nga shpirti i kolltukut.

të hiqet diskrimini total në arsim, shkencë dhe kulturë

të lihet me një anë fushata elektorale dhe të mos krenohen njerëzit gjoja „me të arriturat arsimore dhe komunale“, se një fabrikë duhani qenka shndërruar në shkollë, se një shoqëri kulturo-artistike paska marshuar Bit-pazarit me veshje kombëtare, se qenka mbajt një takim i poetëve apo qenka shënuar një manifestim, se qenka ndërtuar një rrugë apo një kanalizim. Mendoj se këto të arritura janë pjesë e punës së përditshme të zyrtarëve për të cilët janë të paguar nga tatimi i qytetarëve. Dhe këto nuk llogariten si të arritura historike.

Dhe në fund me të drejtë do të pyesim deri kur politika shqiptare si në pozitë ashtu edhe në opozitë do të jetë vazale e politikës së ditës.

A ishte në të vërtetë kjo gjendje politike në IRJM edhe dëshirë e dëshmorëve të kombit, invalidëve të luftës, ish-ushtarëve të UÇK-së, veprimtarëve të UÇK-së brenda dhe jashtë vendit ? Natyrisht se jo. Atëherë është koha e fundit që të mbledhim forcë dhe të realizojmë kërkesat e ligjshme të popullit shqiptar dhe njëherit të realizojmë edhe amanetin e dëshmorëve të Kombit.

*Autori është ish-kryetar i Fondit „Liria Kombëtare“ për Zvicër, fondit të Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare.

Ushtria Çlirimtare Kombëtare emblemë e shenjtë e lirisë



Ushtria Çlirimtare Kombëtare emblemë e shenjtë e lirisë. Kjo fjali shumkuptimore na përkujton periudhën e lavdishme, shkëlqimin dhe ngritjen e saj, si forcë kombëtare në mbrojtjen e popullit shqiptar në IRJM. Që nga dalja e saj e parë (16 shkurt 2001) u mbushën pesë vite, por plagët e luftës, terrori shtetëror, dhuna e organizuar dhe ndëshkimi brutal nga ana e institucioneve të atëhershme të shtetit ende është i gjallë; në sytë e fëmijëve, në trupin e invalidëve të luftës, në zemrën e familjeve të dëshmorëve - me një fjalë në shpirtin e shqiptarëve. Ata me të gjitha mjetet e mundshme shtetërore u ndëshkuan me muaj të tërë gjatë vitit 2001. Përpjekjet e qindra e qindra luftëtarëve të lirisë nën emblemën e UÇK-së, ishin vendosmëria e bijve më të mirë, të cilit kishin vendosur edhe jetën për ta dhënë, me qëllim që populli shqiptar të jetoj i lirë në trojet e tyre etnike.

Edhe pas pesë viteve plagët e luftës shihen kudo, kurse ndryshimet me të cilat do të identifikohet ideali i tyre nuk vërehen fare.

Dihet fakti se dëshmorët e kombit, invalidët e luftës, luftëtarët e lirisë dhe veprimtarët e saj, me gjakun dhe djersën e tyre u bënë themel i ditës së re. Të gjithë së bashku u bënë shkas për ndryshimet kushtetuese në kushtetutën antishqiptare të qeverisë së Shkupit, u shndërruan në mburojë të gjallë në mbrojtje të popullit të pafajshëm shqiptar si dhe me duart e tyre hapën rrugën e re, ku shqiptari do të jetoj i lirë dhe i barabartë si të gjithë të tjerët.

Ushtria Çlirimtare Kombëtare ishte ajo që mblodhi brenda vete të gjithë ata, të cilët nuk pajtoheshin me mjerimin shoqëror, me përbuzjen dhe nënçmimin, me pozitën e robit dhe padyshim shpresonin se ardhmja do të jetë më e mirë, si dhe do të jetojnë të barabartë dhe në liri. Liria dhe Flamuri ishin betimi i luftëtarëve të lirisë. Guximi dhe ndërgjegjia kombëtare kishte zënë vend në shpirtin e të gjithë atyre trimave dhe trimëreshave në kohën kur qeveria e Shkupit kishte vendosur linçin dhe shkatërrimin totalitar për shqiptarët.

Pozita tragjike shqiptarët i kishte hedhur në gjirin e UÇK-së, dhe ishin me dhjetëra, dhe ishin me qindra në Malet e Karadakut, në Zonën e Likovës, në rrethinën e Shkupit, në malësinë e Tetovës, në malësinë e Gostivarit…

Ajo që e bënte edhe më madhështore UÇK-në ishte guximi i rinisë shqiptare, gatishmëria e tyre për të dhënë jetën për liri, si dhe qëndresa heroike e popullatës civile që kishte vendosur të vdesë në pragun e shtëpisë dhe jo ta lëshoj vendin për së gjalli. Kjo gatishmëri e shqiptarëve në këto treva kishte dhënë alarm kombëtar, sa që numri i vullnetarëve ishte i madh që vinin nga trojet shqiptare për t`i ndihmuar motrat dhe vëllezërit e tyre. Të gjithë me mend dhe shpirt ishin mbledhur nën hijen e flamurit kombëtar. Edhe pse nga ana e ish-Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së nuk ishte shpallur publikisht një mobilizim kombëtar, por ai duhej një thirrje e veçantë bashkëluftëtarëve të Ismet Jasharit, Mujdin Aliut, Naser Ademit dhe të tjerëve?

UÇK-ja ishte fjala e vetme dhe e fundit e popullit shqiptar të këtyre trojeve, platforma origjinale e kërkesave, të cilat kërkesa ishin parashtruar me dekada me radhë, por të gjitha kishin përfunduan në shportën e instucioneve shtetërore. Thënë me një fjalë UÇK ishte e ardhmja e popullit shqiptar, emblema e gjakut dhe djersës kombëtare.

Prandaj, ajo me dëshmorët, invalidët dhe luftëtarët e lirisë do të mbetet një nga faqet më të lavdishme të historisë së popullit shqiptar në përgjithësi dhe një nga kaptinat më të rëndësishme të pjesës së popullit shqiptar në IRJM në veçanti.

Si lindi UÇK-ja

Jeta shqiptare ishte në ankand, ajo mohohej nga të gjitha pikëpamjet, shqiptarët konsideroheshin si qytetarë të dorës së dytë. Të gjitha kërkesat e shqiptarëve në të gjitha nivelet, në të gjitha format përfundonin me përbuzje dhe me injorancë të skajshme.

Për më se 55 vjet kurrë qeveria e Shkupit nuk ishte ulur në mënyrë të barabartë me shqiptarët për të zgjidhur problemet e tyre politike, kulturore, arsimore etj. Por, vazhdimisht dhuna dhe kërbaçi policor ishte përdorur duke i mbytur të gjitha përpjekjet me gjak. Ja po i përkujtojmë disa:

Që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore në emër të vëllazërim – bashkimit dhe Partisë Komuniste ndëshkuan brutalisht një numër të madh shqiptarëve, duke i ndjekur, arrestuar, dënuar me vite të rënda burgim, duke iu konfiskuar pasurinë si dhe duke i detyruar që të lëshojnë vendin dhe të largohen dyerve të botës. Kjo politikë shumë vjeçare arriti të zbrazë shumë fshatra e qytete shqiptare. Qeveria e Shkupit gjatë kohës së monizmit ishte më besnikja ndaj shërbimeve policore dhe ushtarake të Beogradit, duke marrë pjesë aktive në implementimin e marrëveshjeve antishqiptare. Në emër të mbledhjes së armëve dëbuan me mijëra e mijëra shqiptarë në shkretëtirat e Anadollit kurse duke i diskredituar shqiptarët nga shkollimi dhe nga vendet e punës detyruan me mijëra shqiptarë të lodhur ekonomikisht të marrin rrugët e kurbetit shteteve të perëndimit. Dhuna nën uniformën e komiteteve komuniste për 45 vjet kishte lënë gjurmë të pashlyeshme mbi popullin shqiptar. Por edhe koha e pluralizmit, e viteve nëntëdhjeta, aq e përfolur, me një organizim të ri politik, me parti politike shqiptare, me një referendum popullor për autonomi territoriale etj., nuk solli ndryshime në statutin politik të shqiptarëve në IRJM. E vërteta është se politika e ditës bënte arsyetime se shqiptarët kishin parti politike, shoqata, të punësuar, shkolla etj., por të gjitha këto në krahasim me të drejtat demokratike, me numrin e popullsisë shqiptare, ishin vetëm një pikë ujë në detin e trazuar. Prandaj IRJM edhe pse e përkrahur si shtet i pavarur në rend të parë nga të gjithë shqiptarët vazhdoi politikën antishqiptare, vazhdoi platformën e Beogradit të shkruar dhe të nënshkruar në Francuska 7.

Pluralizmi politik nuk solli liri për shqiptarët, autonomia politike dhe referendumi përfundoi në raftet e politikës së ditës dhe ëndërra e lirisë mbeti e parealizuar.

Aksionet policore në Bit Pazar, Ladorishtë, Tetovë, Gostivar, Kumanovë e Kërçovë janë dhe mbeten skena trishtuese dhe tragjike të politikës pluraliste në IRJM.

Përpjekjet e shqiptarëve për liri dhe demokraci vazhdimisht janë shuar me gjak. A nuk u përgjak Universiteti i Tetovës më 1994?

Pra në vend që të fitoi statutin e Universitetit Shtetëror dhe të regjistrohet si institucionet tjera arsimore etnike maqedone, ajo fitoi dëshmorë. A nuk u përgjaken komunat shqiptare më 1997 ? - vetëm e vetëm pse në ballë të saj kishin vënë flamurin kombëtar.

Këto forma të egra që s’kishin të bëjnë me format demokratike evropiane e detyruan popullin shqiptar në IRJM të vetorganizohet rreth Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Për shqiptarët ishin shfrytëzuar të gjitha rrugët e mundshme, të gjitha format politike. Prandaj, të gjithë, ata luftëtarë që ishin radhitur në radhët e U.Ç. Kombëtare kishin të vetmin qëllim; lirinë dhe realizimin e kërkesave të ligjshme në trojet e tyre etnike. Si e shohin sot qeveritarët sllavo-maqedonë, të dy garniturave politike, që urdhëruan terrorin mbi popullin shqiptar. Sot e kësaj dite askush nga strukturat qeveritare, nga partitë politike nuk ka kërkuar falje për krimet që i kanë shkaktuar popullit shqiptar si në kohën e monizmit ashtu edhe të pluralizmit.

Me rastin e 61 vjetorit të masakrës së Tivarit

Vendosja e administrimit ushtarake dhe ripushtimi i Kosovës

Dihet mirëfilli se pas kapitullimit të Italisë fashiste(shtator 1943)Shtabi Suprem i UNÇJ-së shtoi aktivitetin e vet ushtarak, në Kosovë dhe në viset tjera shqiptare dhe deri në nëntor 1944 (por edhe më herët) në këto hapsira, u formuan njësite të shumta të “UNÇJ-së”, duke filluar nga çetat, aradhat,batalionet e deri në brigada. Këto formacione partizane edhe pse u formuan në trevat shqiptare nuk u formuan për të mirën e shqiptarëve.


Në gjysmën e dytë të vitit 1944, derisa forcat aleate (amerikane-angleze-ruse...) përparonin në të gjitha frontet e luftës kundër ushtrisë hitleriane, Titoja do t´i shfrytëzojë këto rrethana, për luftimin e forcave të mbrojtjes kombëtare shqiptare dhe ripushtimin e Kosovës... Për t´i realizuar më lehtë synimet e saj, udhëheqja jugosllave, në fillim të janarit 1945 urdhëron mobilizimin e “brigadave të Kosmetit” për t´i dërguar në Frontin e ashtuquajtur të Sremit-në Serbi. Ndonëse qendra e rezistencës shqiptare në gjysmën e dytë të dhjetorit 1944-janar 1945 ishte përqëndruar në Drenicë, ”Shtabi Operativ i Kosmetit”, urdhëroi Shaban Polluzhën që ta lëshonte Drenicën dhe të nisej në drejtim të Podujevës, për t´u bashkuar me Brigadën VII, e cila po marshonte për front të Sremit.
Shtabi i Brigadës së Drenicës largimin nga Kosova do ta kushtëzojë me ndërprerjen e vrasjeve dhe të plaçkitjeve mbi popullsinë civile shqiptare nga ana e ushtrisë jugosllave..., mirëpo pas dështimit të nënshtrimit të Shaban Polluzhës, më 25 janar nisin operacionet ushtarake në shkallë të gjerë për asgjësimin e Brigadës së tij.
Në këto operacione antishqiptare morën pjesë: Divizionet 24, 26, 44, 46, 52... të Sërbisë, Divizionet 41 dhe 50 të Maqedonisë, grupi i brigadave të Malit të Zi (brigada e I e Bokës dhe brigada e VI) dhe repartet speciale të OZN-s, të drejtuara nga Spasoje Gjakoviq.
Në kohën kur forcat jugosllave zhvillonin operacionet më të përgjakshme në Drenicë..., më 8 shkurt 1945, komandanti suprem i UNÇJ-së J.B.Tito me urdhër të veçantë nr.31 vendosi administrimin ushtarak në Kosovë. Këtë vendim Titoja e mori më 7 shkurt 1945 në Beograd, në një takim me ushtarakët serb: Savo Dërleviqin, Gjuro Medenicën dhe Kërsto Filipoviqin. Me këtë urdhër , i tërë pushteti në Kosovë do t´i kaloi një grupi të caktuar ushtarakësh serbo-malazez, të cilët do të ushtronin pushtetin politik, ekzekutiv dhe atë gjyqësor. Gjatë ndryshimeve në strukturën komanduese, në krye të pushtetit ushtarak përkatësisht të “Shtabit të Ri Operativ” u emrua ish-shefi i Armatës I-rë: kolonel Savo Dërleviq, duke e zavendësuar Fadil Hoxhën, i cili mbeti zavendës i tij. Shef i Shtabit u emrua nënkolonel Dushan Vukotiq (deri në atë kohë ishte zëvendëskomandant i Divizionit 46 jugosllav), shef i prapavijës u caktua Stevo Dobërkoviq (i dërguar nga shtabi qëndror i Sërbisë), ndërsa komisar politik u emrua nënkoloneli Gjuro Medenica. Më 10 shkurt 1944 kjo komandë bëri riorganizimin e tërësishëm të ushtrisë, duke formuar Divizionin e artilerisë, të kalorësisë, të ndërlidhjes, grupin operativ të brigadave, Divizionin 46, 52... etj.
Kjo makineri ushtarake, në Kosovë duke i marrë të gjitha masat gjoja për "spastrimin" e terenit nga "mbeturinat e fashizmit" dhe "kundërevolucionarët" vrau e masakroi pamëshirë mijëra shqiptarë gjithëandej Kosovës... Në këtë fushatë të egër ushtarake më 21/22 shkurt 1945 u shua me gjak edhe kryengritja e Drenicës, pas vrasjes së tribunëve popullorë Shaban Polluzha e Mehmet Gradica në kullat e Dvoranëve në Tërstenik.

Masakra e Tivarit

Shtabi Operativ i “kosmetit” i urdhëruar nga SHS i UNÇJ-së me qëllim të shpërbërjes së bërthamës së qëndresës shqiptare në Kosovë, gjatë muajve mars-prill 1945 mobilizon me dhunë shqiptarët për t´i dërguar në frontin e dytë të ashtuquajtur të ”Adriatikut” në veriperëndim të Jugosllavisë. Skenaristët e Masakrës së Tivarit, për dërgimin e mobilizuesve shqiptarë në pjesët veriperëndimore të Jugosllavisë, kishin zgjedhur rrugën Prizren – Kukës – Shkodër – Tivar - Dubrovnik-Rijekë. Për këtë front mobilizuan shqiptarët nga Vushtrria, Besiana (ishPodujeva), Prishtina, Kaçaniku, Ferizaji, Gjilani, Lipjani, Shtimja, Theranda, Burimi, Peja, Gjakova, Rahoveci, Sharri, Prizreni... etj.
Sipas kujtimeve të pleqëve, që përjetuan këtë mobilizim të dhunshëm..., të mobilizuarit shqiptarë, fillimisht janë tubuar nëpër qendrat e rretheve dhe ato komunale e pastaj, të organizuar në njësi ushtarake, të komanduara nga oficerë shqiptar, kanë udhëtuar në qendrën e përgjithshme mobilizuese (në kazermat ushtarake) në Prizren. Pas sistemimit, shqiptarët e mobilizuar do të çarmatosen, me arsyetimin se armët do t'i marrin në Kroaci e Slloveni !
Çarmatosja ,atyre ju ka dhënë një sinjal të keq dhe me të drejt ka lindur dyshimi në përgatitjen e ndonjë skenari shfarosës në prapaskenë. Kjo psikoz u thellua edhe më tepër, atëherë kur u çarmatosën edhe oficerët shqiptar dhe për përcjelljen e tyre u ngarkua Brigada XXVII e divizionit 46-të serb e njohur për terrorizimin e popullit shqiptar gjatë muajve të kaluar.

Deportimi i shqiptarëve të mobilizuar,nga kazermat e Prizrenit u bë në tri eshalone:
1.Eshaloni i parë që përbëhej nga 3.700 veta, u nis më 24. 03. 1945 dhe pas 5 - 6 ditësh arriti në Tivar, ku iu dorëzua reparteve të Divizionit të IX - të jugosllav. Gjatë rrugëtimit, derisa u dorëzuan në vendin e caktuar, të mobilizuarit u keqtrajtuan në mënyrë shtazarake nga kriminelët serbo-malazezë. Të mobilizuarit shqiptar nga Tivari do të nisen për në Istri, ku fillimisht disa ditë do të ndalojnë për të pushuar në ujdhesën Çiovë afër Trogirit. Dhe ato ditë gjatë kalimit me një anije të vjetër, nga ujdhesa për në Trogirë, u mbytën rreth 65 veta, prej të cilëve 29 qenë vetëm nga Kaçaniku.
2.Eshaloni i dytë i përbërë nga 4.700 veta, u nis dy ditë më vonë (më 26 mars) nën përcjelljen e forcave të Brigadës XXVII dhe më 30 mars në Shkodër iu dorëzua Brigadës X malazeze. Gjatë marshimit katër ditor në rrugën Prizren – Zhur – Kukës – Puk - Shkodër, përkundër lodhjeve e rraskapitjeve të mëdha nga rruga e gjatë, të mobilizuarit u maltretuan e u rrahën dhe në shumë vende shumë prej tyre u vranë... si, gjatë kohës së pushimit, gjatë kalimit të lumejve apo gjatë tentimit të ndonjërit prej tyre për ta shuar etjen, në burimet e ujit...

Vrasjet e para u bënë në mesnatën e 26/27 marsit gjatë një pushimi nën qiellin e hapur në Kukës. Me këtë rast u vranë njerëzit më autoritativë nga radhët e të mobilizuarve, ishin eprorët e njësive ushtarake ata shqiptar që komanduan gjatë marshimit nga qendrat komunale për në kazermat ushtarake të Prizrenit. Në mbrëmjen e 27 marsit ky eshalon arrin në Fushë - Arrëz dhe sipas një skenari të parapërgatitur mirë, xhelatët serbo – malazezë, gjatë kohës së pushimit (në mesnatën 27/28 mars) nën qiellin e hapur duke fjetur (në gjumë) vriten mizorisht rreth 120 - 140 veta dhe kufomat e tyre u hodhën në një hendek...
Edhe pse të lodhur e të rraskapitur nga rruga e gjatë dhe uria, do të vazhdohet me rrugëtimin dhe natën e 28 / 29 marsit të mobilizuarit do ta kalojnë në një luginë të rrethuar me pyje në periferi të Pukës. Të nesërmen shumë veta për shkak të torturave, helmimeve me ushqim, veshmbathjes së dobët... nuk kanë mundur ta vazhdojnë rrugën dhe mëngjesi i gjeti të vdekur. Në mbrëmjen e 29 marsit, gjatë kalimit të një kanioni (lugine të thellë) te “Ura e Zogut” përmes një vagonete - teleferiku të improvizuar, u hodhën në atë greminë rreth 50 veta dhe shumica prej tyre gjetën vdekjen.

Pas këtyre peripetive,eshaloni i dytë, nga Shkodra, nën përcjelljen e malazezëve - në mesditën e 1 prillit 1945 arriti në Tivar. Atë ditë të kobshme rrugëve të qytetit shihej një mobilizim i ushtarëve serbo - malazez, të cilët vështronin me përbuzje kolonën e gjatë të shqiptarëve. Kjo kolonë është ndaluar në qendër të qytetit (me urdhër) kinse për të pushuar dhe ndërkohë ndodhë një eksces në mes të rojes dhe katër shqiptarëve, të cilët u penguan që të pinë ujë në një krua aty afër. Nga ky konflikt ushtarët e urdhëruar derdhin një breshëri plumbash në trupat e shqiptarëve, me ç'rast vriten disa prej tyre. Situata e tensionuar me qëllim (për ta filluar komplotin e përgaditur) e shtyri masën e shqiptarëve që të shtrihen për toke, ndërkohë që ajo hapsirë ishte vënë në shënjestër të pushkëve dhe mitralozëve që ishin vendosur në çdo qoshe të rrugëve, dritare dhe terracë të shtëpive e në shkëmbijtë e kodrave përreth .
Azem Hajdini njëri nga dëshmitarët e mbetur gjallë nga Masakra e Tivarit, kështu e përkujton ngjarjen e krijuar pas ekscesit::

"Me të përfunduar të këtij akti mizor, meqë ne ishim në kolonë për 4, në gjatësi prej 5-6 km, e ku mundësia për një shfarosje masive ishte më e vogël, na kanë urdhëruar të ngritemi në këmbë dhe të qëndrojmë në vend me duar të lidhura mbi kokë. Pas pak na kanë urdhëruar të ecim drejt një ndërtese të madhe 3 katshe, i ashtuquajtur “Monopol i duhanit”, me një sipërfaqe prej afro 300 m2 dhe me oborr të rrethuar. Ndërtesa ishte e rrethuar nga të 3 anët me kodra shkëmbore, kurse oborri ishte i rrethuar me mure të larta e me rrethoja të hekurt... Në të hyrë të oborrit - kujton A.Hajdini - ishin 10 - 15 ushtarë të cilët me shufra hekuri godisnin në kokë, gjoks apo në shpinë çdo njërin prej nesh... dhe nga këto goditje mbetën të shtrirë për vdekje rreth 100 - 150 veta. "Pas futjes së shqiptarëve brenda në ndërtesë (rreth 1000 veta) dhe brenda oborrit të rrethuar me mure (2.200 - 2.500veta) dhe një pjese tjetër të mbetur në rrugë para oborrit, rreth orës 14.00, ata do të sulmohen nga të katër anët. Shtihej me te gjitha llojet e armëve të zjarrit si : me pushkë automatike, mitralozë, mortaja dhe bomba dore, revole etj, kështu që brenda një ore, gjithë masa e grumbulluar në ato hapsira nuk mbeti në këmbë. Me këtë rast oborri dhe sheshi u shndërrua në lumë gjaku që i ngjante një kataklizme të vërtetë, ndërsa ndërtesa u shndërrua në gërmadhë, me qindra kufoma shqiptarësh brenda saj. Kësaj masakre makabre arritën t'i shpëtojnë kryesisht ata që u gjendën në ndërtesë dhe ndonjëri, që kishte rënë në tokë para se të filloj sulmi .

Xhelatët e pashpirt, për të identifikuar të plagosurit që kishin shpëtuar nga trupat e pajetë të shokëve të tyre, në emër të “shtabit” lëshuan një proklamatë në të cilën thuhej:
“a) Informohen të gjithë ata që kanë mbetur gjallë ose të plagosur se komandanti suprem i UNÇ, shoku Tito ka urdhëruar ndërprerjen e zjarrit dhe të gjithë i ka falur - pavarësisht prej gabimeve që i kanë bërë !!!
b) të gjithë të plagosurve do t´u jepet ndihma mjekësore dhe sipas nevojës do të dërgohen në shërim, prandaj të gjithë ata të ngriten në këmbë dhe të skajohen.
c) kërkojmë të brohoritni parullat: ”Rroftë shoku Tito” , ”Rroftë bashkim-vëllazërimi” , ”Rroftë ushtria nacional-çlirimtare”... !!!
Duke menduar se thirrjet e proklamatës ishin të vërteta, shumica e të plagosurve do të ngriten nga vendi për të kërkuar ndihmë mjekësore. Por.., çka ndodhi...?! Ushtarët mizorë në vend të ndihmës mjekësore, u vërsulën si bisha mbi ta dhe i masakruan pamëshirshëm. Ky asgjësim barbarë zgjati deri në orët e mbrëmjes, të datës 1 prill, kur në vendin e krimit do të vijnë një grup oficerësh të prezentuar si dalmatinë.

Mobilizimi për zhdukjen e krimit.....!!!

Për të humbur gjurmët e kësaj vepre mizore, u mobilizuan të gjitha njësitë ushtarake serbo - malazeze, qytetarë e punëtorë të këtij nacinaliteti dhe me kamionë, vagoneta, qerre etj, gjatë tërë natës së ½ prillit i bartën kufomat dhe të plagosurit (bashkë!!!) dhe i transportuan në drejtim të Tivarit të vjetër, tek një vend (humnerë) në mes shkëmbinjëve të bregdetit. Kufomat e shqiptarëve fillimish do të digjen dhe do të hudhen në humnerë, ndërsa pjesa tjetër do të varrosen ...!!!

Sipas burimeve arkivore rezulton se në Tivar, më 1 prill 1945 u vranë e u masakruan rreth 1700 shqiptarë, ndonëse nga kujtimet e dëshmitarëve që përjetuan këtë masakër, del se ky numër mund të jetë shumë më i madh...

Kjo ngjarje tragjike për popullin shqiptar, edhe pse ndodhi larg opinionit të atëhershëm, ishte e qartë se u përgatit nga kreu i udhëheqjes jugosllave edhe pse më vonë Aleksandër Rankoviçi me kompani, këtë ngjarje do të përpiqet ta cilësoj si incident të rëndë të shkaktuar me fajin e vet shqiptarëve !!

Edhe pas masakrës së Tivarit, mobilizimi i Shqiptarëve
nuk u ndalë dot...!!!

Edhe pas kësaj masakre që ndodhi me grupin e dytë, dërgimi i shqiptarëve për në Frontin e ashtuquajtur të Adriatikut vazhdoi edhe më tutje.

3.Eshaloni i tretë, me 2700 veta, nga Prizreni u nis më 27 mars 1945 nën përcjelljen e Brigadës XXVII. Gjatë rrugëtimit të gjatë e të mundimshëm, për mungesa të ushqimit e të higjienës dhjetra shqiptarë u sëmunë nga tifoja dhe për pasojë disa prej tyre vdiçën. Më 1 prill gjatë kalimit të lumit Buna, u përgadit një incident me ç'rast u vranë disa prej tyre. Ndërkaq në mbrëmjen e 2 prillit..., ky grup arriti në Tivar dhe iu dorëzua Divizionit të IX- të dalmatin. Nga Tivari me anije u transportuan në Dubrovnik, ku u vendosën në disa objekte me destinime të ndryshme, mirëpo një grup prej 800 vetash që ishin vendosur në një depo baroti, në një mëngjes u gjetën të ngulfatur nga një lloj helmi dhe shumica prej tyre gjetën vdekjen.

Edhe gjatë muajit prill 1945 janë nisur tri eshalone për në këtë front.

1.Eshaloni i parë- me 1.506 veta, nga Prizreni për në Tivar u nis më 19 prill 1945, i shoqëruar nga repartet e batalionit të I- rë të Brigadës XXVI dhe Kompanisë së zbulimit të Divizionit të 46-t serb.
2.Eshaloni i dytë- me 2.601 veta u nis më 20 prill nën mbikqyrjen e Brigadës XXV dhe të kompanisë së zbulimit të Divizionit 46 serb.
3.Ndërkaq, më 24 prill u nis eshaloni i tretë- me 1.216 veta, i përcjellur nga Brigada XXVI. Nga këto shifra rezulton se gjatë prillit, janë mobilizuar 5.323 shqiptarë, ndërsa pushteti serb, evidenton vetëm 4.300 veta.
Të gjitha këto eshalone u dorëzuan në repartet e Armatës së IV- të jugosllave dhe me anije u dërguan në shumë vija të frontit në Slloveni e Kroaci, prej nga qindra shqiptarë nuk do të kthyen kurrë më në shtëpitë e tyre.
Gjatë muajve mars - prill 1945, përmes rrugës Prizren – Kukës – Shkodër - Tivar (për në Frontin e Adriatikut) janë deportuar 16.423 shqiptarë nga Kosova, kurse rreth 4.600 të tjerë u dërguan nga viset shqiptare të Maqedonisë. Ndërkaq, në janar 1945 për në Frontin verior (të Sremit) janë mobilizuar rreth 18.500 shqiptarë në përbërje të Brigadave të ”kosmetit” dhe 5000 të tjerë nga Maqedonia. Nga këto shifra rezulton se gjatë muajve janar - prill 1945, janë mobilizuar dhunshëm rreth 44. 523 shqiptarë nga Kosova dhe viset tjera etnike, për frontet e ashtuquajtura të “Sremit” e të”Adriatikut”.

Flet ish-eprori i UÇK-së, UÇPMB-së dhe UÇK-së në Maqedoni Ibrahim Shaqiri
Me rastin e shtatë vjetorit të Operacionit “Shigjeta” dhe pesë vjetorit të betejave të UÇK-së në Maqedoni

Bisedën e zhvilloi: Sheradin Berisha

Ibrahim Shaqiri ka lindur më 18.02.1965 në fshatin Llojan të Kumanovës. Shkollën fillore e kreu në vendlindje ,ndërsa shkollën e mesme ushtarake të aviacionit luftarak i kreu në Rajllovac të Sarajevës dhe në Batajnicë të Beogradit. Pas përfundimit të akademisë z.Shaqiri transferohet në komandën e korpusit të V-të në Zagreb .Gjatë qëndrimit në Zagreb, me sukses kreu kursin gjashtë mujorë të aerologjisë. Në tetor 1985 transferohet në Prevllak të Herceg-Novit, në një qendër ushtarake ku kryheshin prova me armatimet më të reja. Në këtë qendër z.Shaqiri kryen një kurs tjetër prej 18 muajësh për aerologji të lartë me radio-sonda dhe radarë. Pas shpërthimi të luftës në Kroaci(1991) ai tërhiqet nga radhët e AJ-së dhe kthehet në vendlindje. Ndonëse qëndrimi i z.Shaqiri në Kumanovë ishte i pasigurt, në shtator 1992 pas shumë peripetive, së bashku me familjen e tij emigron në Gjermani. Gjatë qëndrimit në Gjermani, z.Shaqiri ka dhënë kontribut të vacantë në financimin e luftës çlirimtare në Kosovë dhe në vistet tjera shqiptare në “Luginë të Preshevës” dhe në Maqedoni. Si ushtarak, në prill 1999 do t´i bashkohet radhëve të UÇK-së, dhe merrë pjesë aktive në stërvitjen fiziko-taktike të ushtarëve për operacionin e koduar”Shigjeta” në Pashtrik, ndërsa në vitin 2000/2001 kyqet në UÇPMB dhe në radhët e UÇK-së në Maqedoni.

Ka dhënë kontribut të vacantë në financimin e luftës çlirimtare në Kosovë dhe në vistet tjera shqiptare në “Luginë të Preshevës” dhe në Maqedoni. Si ushtarak, në prill 1999 do t´i bashkohet radhëve të UÇK-së, dhe merrë pjesë aktive në stërvitjen fiziko-taktike të ushtarëve për operacionin e koduar”Shigjeta” në Pashtrik, ndërsa në vitin 2000/2001 kyqet në UÇPMB dhe në radhët e UÇK-së në Maqedoni.
Pyetja: z.Shaqiri, pas largimit nga radhët e AJ-së për shkaqe sigurie ju emigruat në Gjermani…?

Shaqiri:Pas largimit nga radhët AJ-së, në shtator 1992 emigrova në Gjermani. Bëra një kërkesë për strehim politik dhe pas një kohe autoritetet gjermane ma pranuan këtë status. Ndërkohë, ndoqa një kurs intensiv(6 mujor) të gjuhës gjermane dhe më pastaj kalova nga objektet e refugjatëve, në një banesë private dhe kështu fillova një jetë krejtësisht normale. Nga qershori 1995 kalova me banim në qytetin Regensburg dhe aty u punësova si shofer i kamionit.

Me kalimin e kohës u njoha me shumë shqiptarë të profesioneve të ndryshme. Asokohe, aty ku banoja, vepronte LDK-ja dhe UNIKOMB-i dhe kisha oferta për t´u kyqur në këto parti, por meqë nuk shihja veprime konkrete të tyre nuk u antarësova, ndonëse kisha kontakte të rregullta me aktivistë të shumtë. Duke e ditur situatën nëpër të cilën po kalonte Kosova dhe viset tjera shqiptare në Maqedoni dhe në Kosovën Lindore,(sot po i themi ”Lugina e Preshevës”), gjatë takimeve të rastit me aktivistë të ndryshëm pata preferuar që të bëhet evidentimi dhe kontaktimi me eprorët shqiptarë kudo që ishin..., për t´i bërë përgatitjet e para profesionale për situata lufte. Mirëpo, përgjigjja ishte gjithnjë e njejt, se :”... ka kohë dhe i kemi njerëzit që po merren me këtë çështje!”

Pyetje: Dihet mirëfilli se në vitet 1994-1999 Ushtria Çlirimtare e Kosovës do të kryej dhjetra aksione guerile, kundër forcave policore e ushtarake serbe... se fundi(1998-99) përballen edhe frontalisht, ndërsa mërgata shqiptare ishte ajo që e financoi këtë ushtri të lavdishme. Cili ishte angazhimi juaj në këtë drejtim?

Shaqiri:Dalja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në skenë, me aksionet e veta guerile kundër forcave policore-ushtarake serbe si dhe lufta frontale çlirimtare e vitit 1998-99, ndryshoi për së mbari rrjedhat e organizimit në Gjermani. Organizata LPK kudo mbante takime me mërgimtarë dhe grumbullonte mjete financiare për UÇK-në, për çka edhe kontributi im nuk ka munguar në këtë drejtim. Për më tepër, unë si epror nuk bëja më gjumë të qetë, madje as që kisha vullnet për punë...Tashmë kërkoja t´i gjeja rrugët për t´ju bashkuar radhëve të UÇK-së.

:Dalja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në skenë, me aksionet e veta guerile kundër forcave policore-ushtarake serbe si dhe lufta frontale çlirimtare e vitit 1998-99, ndryshoi për së mbari rrjedhat e organizimit në Gjermani. Organizata LPK kudo mbante takime me mërgimtarë dhe grumbullonte mjete financiare për UÇK-në, për çka edhe kontributi im nuk ka munguar në këtë drejtim. Për më tepër, unë si epror nuk bëja më gjumë të qetë, madje as që kisha vullnet për punë...Tashmë kërkoja t´i gjeja rrugët për t´ju bashkuar radhëve të UÇK-së.
Pyetja:Si e gjete këtë rrugë...?

Shaqiri:Shumë lehtë. Adresa e UÇK-së ishte LPK-ja dhe fondi i saj “V.Thërret”.Një ditë rash në kontakt me veprimtarin e LPK-së Fatmir Gega dhe e ftova të vijë në banesën time. Fatmiri erdhi së bashku me një koleg tjetër dhe pasi ua dorëzova mjetet financiare që i kisha ndarë për UÇK-në, gjatë bisedës ju shpreha gadishmërinë time për t´ju bashkuar edhe fizikisht radhëve të UÇK-së. Ky vendim imi meqë u mirëprit nga ata, pas tri ditësh mi krijuan mundësit për t´u nisur në frontet e luftës,kah Shqipëria.

Pyetja: Dhe, cili ishte itinerari juaj në këtë mision çlirimtar?

Shaqiri:Më 8 prill 1999 nga Regensburgu mua dhe Burim Osmanajn(një i ri vullnetar), veprimtarët e LPK-së na dërguan në qendrën mobilizuese në Nyrnberg. Nga Nyrnbergu(ku takuam shumë vullnetarë të tjerë) në mënyrë të organizuar me autobusa udhëtuam nëpër Itali dhe nga Bari me anije zbarkuam në skelen e Durrësit, në Shqipëri. Në Durrës u vendosëm në restorantin ”Drenica”, i cili shërbente si qendër e vullnetarëve të UÇK-së, që vinin parreshtur nga të gjitha shtetet e perëndimit. Në këtë qendër regrutuese kemi plotësuar nga një formular me të dhënat personale dhe gjatë ditës jemi informuar për zhvillimet luftarake të UÇK-së në Kosovë... Në mbrëmje me dy autobusa kemi udhëtuar për në Kukës dhe aty shtabi i UÇK-së na shpërndau nëpër disa reparte ushtarake. Mua me një grup vullnetarësh na caktuan të shkojmë në repartin e Helshanit (në Has), ku si përgjegjës ishte kolonel Maliq Doçi.

:Më 8 prill 1999 nga Regensburgu mua dhe Burim Osmanajn(një i ri vullnetar), veprimtarët e LPK-së na dërguan në qendrën mobilizuese në Nyrnberg. Nga Nyrnbergu(ku takuam shumë vullnetarë të tjerë) në mënyrë të organizuar me autobusa udhëtuam nëpër Itali dhe nga Bari me anije zbarkuam në skelen e Durrësit, në Shqipëri. Në Durrës u vendosëm në restorantin ”Drenica”, i cili shërbente si qendër e vullnetarëve të UÇK-së, që vinin parreshtur nga të gjitha shtetet e perëndimit. Në këtë qendër regrutuese kemi plotësuar nga një formular me të dhënat personale dhe gjatë ditës jemi informuar për zhvillimet luftarake të UÇK-së në Kosovë... Në mbrëmje me dy autobusa kemi udhëtuar për në Kukës dhe aty shtabi i UÇK-së na shpërndau nëpër disa reparte ushtarake. Mua me një grup vullnetarësh na caktuan të shkojmë në repartin e Helshanit (në Has), ku si përgjegjës ishte kolonel Maliq Doçi.
Pyetja: Sa ushtarë kishte ky repart dhe cili ishte stafi komandues i tij?

Shaqiri: Po, në Helshan ishin mbi 700 ushtarë, të vendosur në dy objekte banimi, jo sa duhet të rregulluara, por me kalimin e kohës u krijuan kushte më të mira. Pas shpalljes së mobilizimit të përgjithshëm nga SHP i UÇK-së... u shtua numri i ushtarëve dhe i reparteve ushtarake, prandaj ato ditë në repartin tonë erdhën edhe katër eprorë të UÇK-së, si: Bilall Syla, Shaban Musliu, Ilir Daka, Ibër Elezi dhe Bashkim Lladrovci. Ndërkohë, në këtë repart satfit komanues do t´i bashkohen edhe pesë eprorë të ushtrisë shqiptare, si: kolonel Spiro Butka, kolonel Arqileu dhe togerët: Driton Durmishaj ,Agim Sallaku dhe Ermir Begaj.

i: Po, në Helshan ishin mbi 700 ushtarë, të vendosur në dy objekte banimi, jo sa duhet të rregulluara, por me kalimin e kohës u krijuan kushte më të mira. Pas shpalljes së mobilizimit të përgjithshëm nga SHP i UÇK-së... u shtua numri i ushtarëve dhe i reparteve ushtarake, prandaj ato ditë në repartin tonë erdhën edhe katër eprorë të UÇK-së, si: Bilall Syla, Shaban Musliu, Ilir Daka, Ibër Elezi dhe Bashkim Lladrovci. Ndërkohë, në këtë repart satfit komanues do t´i bashkohen edhe pesë eprorë të ushtrisë shqiptare, si: kolonel Spiro Butka, kolonel Arqileu dhe togerët: Driton Durmishaj ,Agim Sallaku dhe Ermir Begaj.
Pyetja :Po, çfarë detyrash kishit ju?

Shaqiri:Unë, fillimisht kryeja detyrat e një ushtari, si gjithë ushtarët tjerë dhe për komandant kisha eprorin Ibër Elezi. Mirëpo një ditë rastësisht komandant Elezi më pyeti nga vija dhe çfarë profesioni kam dhe kur i tregova se vijë nga Kumanova dhe me profesion jam ushtarak, ai më tha se duhet të lajmrohem në shtab. Në mbrëmje u paraqita në shatorrën ku ishte vendosur shtabi dhe pasi u intervistova nga eprori Shaban Musliu, u emrova komandant i një kompanie dhe me këtë rast u bëra edhe anëtar i shtabit.

:Unë, fillimisht kryeja detyrat e një ushtari, si gjithë ushtarët tjerë dhe për komandant kisha eprorin Ibër Elezi. Mirëpo një ditë rastësisht komandant Elezi më pyeti nga vija dhe çfarë profesioni kam dhe kur i tregova se vijë nga Kumanova dhe me profesion jam ushtarak, ai më tha se duhet të lajmrohem në shtab. Në mbrëmje u paraqita në shatorrën ku ishte vendosur shtabi dhe pasi u intervistova nga eprori Shaban Musliu, u emrova komandant i një kompanie dhe me këtë rast u bëra edhe anëtar i shtabit.
Pyetja: Çfarë stërvitjesh ushtarake kryheshin në Helshan?

Shaqiri:Në repartin tonë kryheshin intenzivisht: stërvitjet taktike, sulmi dhe mbrojtja në frontin e luftës, lëvizja e ushtarit në fushë betejë, zënja e pritave armikut, kalimi nëpër fushat e minuara etj. Këto përgatitje ushtarake ndikonin që morali i ushtarëve të jetë i lartë për luftë.

i:Në repartin tonë kryheshin intenzivisht: stërvitjet taktike, sulmi dhe mbrojtja në frontin e luftës, lëvizja e ushtarit në fushë betejë, zënja e pritave armikut, kalimi nëpër fushat e minuara etj. Këto përgatitje ushtarake ndikonin që morali i ushtarëve të jetë i lartë për luftë.
Pyetja:Derisa në Helshan...bëheshin këto stërvitje të rregullta, në Koshare kishte shpërthyer fronti për thyerjen e kufirit shqiptaro-shqiptar. A keni dërguar ushtarë në frontin e Koshares?

Shaqiri: Po, ndonëse Fronti i Koshares(që me urdhër të SHP të UÇK-së, kishte shpërthyer në javën e dytë të prillit), ishte pjesë e gjithë operacionit ushtarak të UÇK-së që zhvillohej përgjatë vijës kufitare, në gjysmën e dytë të prillit me vendim të komandës sonë, në këtë front janë dërguar mbi 200 ushtarë të përgatitur e të paisur mirë për luftë.

: Po, ndonëse Fronti i Koshares(që me urdhër të SHP të UÇK-së, kishte shpërthyer në javën e dytë të prillit), ishte pjesë e gjithë operacionit ushtarak të UÇK-së që zhvillohej përgjatë vijës kufitare, në gjysmën e dytë të prillit me vendim të komandës sonë, në këtë front janë dërguar mbi 200 ushtarë të përgatitur e të paisur mirë për luftë.
Pyetja:Dhe, pastaj si u zhvilluan ngjarjet në zonën tuaj?

Shaqiri:Meqenëse për çdo ditë shtohej numri i vullnetarëve, që vinin nga vende të ndryshme të botës, në fundi të prillit nga Helshani mbi 600 ushtarë u transferuan në qendrën e Akademisë Ushtarake - Skënderbeu në ”Feken”. Atje kushtet për stërvitje ishin shumë më të mira. Në këtë qendër ushtarake kemi vazhduar me ushtrime taktike dhe kemi ndërtuar një infrastrukturë profesionale ushtarake të UÇK-së dhe në këtë drejtim kontribut të veçantë kanë dhënë stafi i komandës së kësaj akademie, në krye me komanant Flamur Skarparlliun dhe kolonel Adriatikun.

:Meqenëse për çdo ditë shtohej numri i vullnetarëve, që vinin nga vende të ndryshme të botës, në fundi të prillit nga Helshani mbi 600 ushtarë u transferuan në qendrën e Akademisë Ushtarake - Skënderbeu në ”Feken”. Atje kushtet për stërvitje ishin shumë më të mira. Në këtë qendër ushtarake kemi vazhduar me ushtrime taktike dhe kemi ndërtuar një infrastrukturë profesionale ushtarake të UÇK-së dhe në këtë drejtim kontribut të veçantë kanë dhënë stafi i komandës së kësaj akademie, në krye me komanant Flamur Skarparlliun dhe kolonel Adriatikun.
Pyetja:Dihet mirëfilli se Brigada juaj ishte bartëse e frontit të luftës në Pashtrik,që SHP i UÇK-së e kishte koduar si Operacioni “Shigjeta”.

A mund të na thoni, se kur marshuat për Pashtrik dhe si u zhvilluan luftimet e këtij operacioni?

Shaqiri:Në maj të vitit 1999 me urdhër të shtabit, dy batalione të brigadës sonë marshuan për në Frontin e Pashtrikut, ndërsa batalioni i tretë ka shkuar në frontin e Koshares. Marshimi për në Pashtrik ishte i vështirë, për shkak të peshës me paisje ushtarake që kishim në shpinë (30 kg) si dhe terenit të vështirë kodrinorë... mirëpo falë përgatitjeve fizike dhe moralit të lartë, të gjitha i përballuam. Me të arritur në zonën e luftimeve në Pashtrik, menjëherë filluam përgatitjen e terenit (hapjen e transheve, llogoreve ...) për dislokimin e brigadës, ndonëse atje gjetëm disa njësi ushtarake si dhe Batalionin “Atlantiku”.

:Në maj të vitit 1999 me urdhër të shtabit, dy batalione të brigadës sonë marshuan për në Frontin e Pashtrikut, ndërsa batalioni i tretë ka shkuar në frontin e Koshares. Marshimi për në Pashtrik ishte i vështirë, për shkak të peshës me paisje ushtarake që kishim në shpinë (30 kg) si dhe terenit të vështirë kodrinorë... mirëpo falë përgatitjeve fizike dhe moralit të lartë, të gjitha i përballuam. Me të arritur në zonën e luftimeve në Pashtrik, menjëherë filluam përgatitjen e terenit (hapjen e transheve, llogoreve ...) për dislokimin e brigadës, ndonëse atje gjetëm disa njësi ushtarake si dhe Batalionin “Atlantiku”.
Në operacionin “Shigjeta” për gjatë tërë vijës sulmuese në Pashtrik u zhvilluan luftime të përgjakshme dhe intenziteti më i madhe i luftimeve ishte në fund të majit dhe fillim të qershorit 1999, kur njësitë tona arritën të depërtonin në thellësi të pozicioneve serbe. Forcat serbe ndërkohë kanë sjellur përforcime të reja dhe kanë përdorur tërë arsenalin e armatimit të rëndë për ta përballuar sulmin tonë.

Pyetja: Ku ishin të pozicionuara njësitë e Brigadës suaj dhe si i përballuat kundërsulmet e armikut?

Shaqiri: Kundërsulmet e forcave serbe i përballuam me sukses, fal moralit të lartë të ushtarëve tanë dhe angazhimit maksimal të eprorëve të Brigadës në krye me komandantin Bilall Syla, i cili vazhdimisht ishte në pozicionet e para, ku zhvilloheshin luftimet. Brigada jonë operonte në majë të Pashtrikut, në një teren mjaftë të vështirë dhe mbulonte 2 deri në 3 km të vijës së frontit, ndërsa në krahun e djatht dhe të majtë të njësive tona, operonin njësi tjera të UÇK-së me drejtime të caktuara taktike, nga shtabi i operacionit “Shigjeta”. Vlen të theksohet se gjatë këtij operacioni nga Brigada jonë ranë dëshmorë 4 ushtarë, ndërsa u plagosën rreth 20 të tjerë.

: Kundërsulmet e forcave serbe i përballuam me sukses, fal moralit të lartë të ushtarëve tanë dhe angazhimit maksimal të eprorëve të Brigadës në krye me komandantin Bilall Syla, i cili vazhdimisht ishte në pozicionet e para, ku zhvilloheshin luftimet. Brigada jonë operonte në majë të Pashtrikut, në një teren mjaftë të vështirë dhe mbulonte 2 deri në 3 km të vijës së frontit, ndërsa në krahun e djatht dhe të majtë të njësive tona, operonin njësi tjera të UÇK-së me drejtime të caktuara taktike, nga shtabi i operacionit “Shigjeta”. Vlen të theksohet se gjatë këtij operacioni nga Brigada jonë ranë dëshmorë 4 ushtarë, ndërsa u plagosën rreth 20 të tjerë.
Pyetja:Kur përfundoj operacioni” Shigjeta” në Pashtrik dhe çfarë ndodhi pastaj ?!

Shaqiri: Luftimet në Pashtrik kanë përfundur menjëherë pas nënshkrimit të marrveshjes së Kumanovës ( 09.06.1999) dhe, kah mesi i qershorit me urdhër të shtabit të operacionit”Shigjeta” të gjitha njësitë e Brigadës kanë marshuar në drejtim të Kosovës dhe pas një rrugëtimi të gjatë nëpër bjeshkët e Pashtrikut, kemi arritur në një fshat të Hasit. Aty, kemi qëndruar një natë dhe të nesërmen të gjithë ushtarët janë urdhëruar të shkojnë nëpër zonat operative të UÇK-së prej nga vinin ata, ndërsa ne eprorët udhëtuam për në Drenicë, ku patëm një takim me stafin e SHP të UÇK-së. Pas këtij takimi, meqë nuk kisha pretendime të vazhdojë jetën ushtarake, më 21 qershor 1999, bëra një kërkesë për demobilizim pranë Shtabit të Përgjithshëm dhe u ktheva në Gjermani, tek familja ime.

: Luftimet në Pashtrik kanë përfundur menjëherë pas nënshkrimit të marrveshjes së Kumanovës ( 09.06.1999) dhe, kah mesi i qershorit me urdhër të shtabit të operacionit”Shigjeta” të gjitha njësitë e Brigadës kanë marshuar në drejtim të Kosovës dhe pas një rrugëtimi të gjatë nëpër bjeshkët e Pashtrikut, kemi arritur në një fshat të Hasit. Aty, kemi qëndruar një natë dhe të nesërmen të gjithë ushtarët janë urdhëruar të shkojnë nëpër zonat operative të UÇK-së prej nga vinin ata, ndërsa ne eprorët udhëtuam për në Drenicë, ku patëm një takim me stafin e SHP të UÇK-së. Pas këtij takimi, meqë nuk kisha pretendime të vazhdojë jetën ushtarake, më 21 qershor 1999, bëra një kërkesë për demobilizim pranë Shtabit të Përgjithshëm dhe u ktheva në Gjermani, tek familja ime.
Pyetja: Pas kthimit në Gjermani, me çfarë aktiviteti u morët dhe si u kyqet në radhët e UÇPMB-së ?

Shaqiri: Pas kthimit tim në Gjermani me mirëkuptim të shefit të firmës ku punoja ma herët, vazhdova punën si shofer. Dhe punova deri në momentin kur plasi lufta në Kosovën lindore në “Luginë të Preshevës”, të udhëhequr nga UÇPMB-ja. Për të financuar këtë ushtri, në Gjermani dhe gjithandej nëpër shtetet perëndimore, LPK-ja formoj këshillat për financimin e UÇPMB-s, në krye me atdhetarin e devotshëm Haser Maliqi. Një këshill të këtij fondi e themeluam edhe në Regensburg. Pas një kohe, unë shpreha gadishmërinë që t´i bashkohem edhe fizikisht radhëve të UÇPMB-së dhe me ndihmën e Haserit në janar të vitit 2001 nga Mynihu udhëtova për në Shkup. Për t´u futur në zonën ku kontrollohej nga UÇPMB-ja kam kaluar në Kosovë dhe prej Gjilanit jam futur në Konçul, ku kam takuar komandant Hixhinë dhe Komandant Vullnetin me të cilët pastaj kam shkuar në fshatin Dobrosinë. Aty jam sistemuar në shtabin e UÇPMB-së dhe gjatë tërë kohës kam punuar së bashku me komandant Danin .

:Pas largimit nga radhët AJ-së, në shtator 1992 emigrova në Gjermani. Bëra një kërkesë për strehim politik dhe pas një kohe autoritetet gjermane ma pranuan këtë status. Ndërkohë, ndoqa një kurs intensiv(6 mujor) të gjuhës gjermane dhe më pastaj kalova nga objektet e refugjatëve, në një banesë private dhe kështu fillova një jetë krejtësisht normale. Nga qershori 1995 kalova me banim në qytetin Regensburg dhe aty u punësova si shofer i kamionit.
Me kalimin e kohës u njoha me shumë shqiptarë të profesioneve të ndryshme. Asokohe, aty ku banoja, vepronte LDK-ja dhe UNIKOMB-i dhe kisha oferta për t´u kyqur në këto parti, por meqë nuk shihja veprime konkrete të tyre nuk u antarësova, ndonëse kisha kontakte të rregullta me aktivistë të shumtë. Duke e ditur situatën nëpër të cilën po kalonte Kosova dhe viset tjera shqiptare në Maqedoni dhe në Kosovën Lindore,(sot po i themi ”Lugina e Preshevës”), gjatë takimeve të rastit me aktivistë të ndryshëm pata preferuar që të bëhet evidentimi dhe kontaktimi me eprorët shqiptarë kudo që ishin..., për t´i bërë përgatitjet e para profesionale për situata lufte. Mirëpo, përgjigjja ishte gjithnjë e njejt, se :”... ka kohë dhe i kemi njerëzit që po merren me këtë çështje!”



Pyetje: Dihet mirëfilli se në vitet 1994-1999 Ushtria Çlirimtare e Kosovës do të kryej dhjetra aksione guerile, kundër forcave policore e ushtarake serbe... se fundi(1998-99) përballen edhe frontalisht, ndërsa mërgata shqiptare ishte ajo që e financoi këtë ushtri të lavdishme. Cili ishte angazhimi juaj në këtë drejtim?

Shaqiri:Dalja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në skenë, me aksionet e veta guerile kundër forcave policore-ushtarake serbe si dhe lufta frontale çlirimtare e vitit 1998-99, ndryshoi për së mbari rrjedhat e organizimit në Gjermani. Organizata LPK kudo mbante takime me mërgimtarë dhe grumbullonte mjete financiare për UÇK-në, për çka edhe kontributi im nuk ka munguar në këtë drejtim. Për më tepër, unë si epror nuk bëja më gjumë të qetë, madje as që kisha vullnet për punë...Tashmë kërkoja t´i gjeja rrugët për t´ju bashkuar radhëve të UÇK-së.

:Dalja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në skenë, me aksionet e veta guerile kundër forcave policore-ushtarake serbe si dhe lufta frontale çlirimtare e vitit 1998-99, ndryshoi për së mbari rrjedhat e organizimit në Gjermani. Organizata LPK kudo mbante takime me mërgimtarë dhe grumbullonte mjete financiare për UÇK-në, për çka edhe kontributi im nuk ka munguar në këtë drejtim. Për më tepër, unë si epror nuk bëja më gjumë të qetë, madje as që kisha vullnet për punë...Tashmë kërkoja t´i gjeja rrugët për t´ju bashkuar radhëve të UÇK-së.


Pyetja:Si e gjete këtë rrugë...?

Shaqiri:Shumë lehtë. Adresa e UÇK-së ishte LPK-ja dhe fondi i saj “V.Thërret”.

:Shumë lehtë. Adresa e UÇK-së ishte LPK-ja dhe fondi i saj “V.Thërret”.
Një ditë rash në kontakt me veprimtarin e LPK-së Fatmir Gega dhe e ftova të vijë në banesën time. Fatmiri erdhi së bashku me një koleg tjetër dhe pasi ua dorëzova mjetet financiare që i kisha ndarë për UÇK-në, gjatë bisedës ju shpreha gadishmërinë time për t´ju bashkuar edhe fizikisht radhëve të UÇK-së. Ky vendim imi meqë u mirëprit nga ata, pas tri ditësh mi krijuan mundësit për t´u nisur në frontet e luftës,kah Shqipëria.



Pyetja: Dhe, cili ishte itinerari juaj në këtë mision çlirimtar?

Shaqiri:Më 8 prill 1999 nga Regensburgu mua dhe Burim Osmanajn(një i ri vullnetar), veprimtarët e LPK-së na dërguan në qendrën mobilizuese në Nyrnberg. Nga Nyrnbergu(ku takuam shumë vullnetarë të tjerë) në mënyrë të organizuar me autobusa udhëtuam nëpër Itali dhe nga Bari me anije zbarkuam në skelen e Durrësit, në Shqipëri. Në Durrës u vendosëm në restorantin ”Drenica”, i cili shërbente si qendër e vullnetarëve të UÇK-së, që vinin parreshtur nga të gjitha shtetet e perëndimit. Në këtë qendër regrutuese kemi plotësuar nga një formular me të dhënat personale dhe gjatë ditës jemi informuar për zhvillimet luftarake të UÇK-së në Kosovë... Në mbrëmje me dy autobusa kemi udhëtuar për në Kukës dhe aty shtabi i UÇK-së na shpërndau nëpër disa reparte ushtarake. Mua me një grup vullnetarësh na caktuan të shkojmë në repartin e Helshanit (në Has), ku si përgjegjës ishte kolonel Maliq Doçi.

:Më 8 prill 1999 nga Regensburgu mua dhe Burim Osmanajn(një i ri vullnetar), veprimtarët e LPK-së na dërguan në qendrën mobilizuese në Nyrnberg. Nga Nyrnbergu(ku takuam shumë vullnetarë të tjerë) në mënyrë të organizuar me autobusa udhëtuam nëpër Itali dhe nga Bari me anije zbarkuam në skelen e Durrësit, në Shqipëri. Në Durrës u vendosëm në restorantin ”Drenica”, i cili shërbente si qendër e vullnetarëve të UÇK-së, që vinin parreshtur nga të gjitha shtetet e perëndimit. Në këtë qendër regrutuese kemi plotësuar nga një formular me të dhënat personale dhe gjatë ditës jemi informuar për zhvillimet luftarake të UÇK-së në Kosovë... Në mbrëmje me dy autobusa kemi udhëtuar për në Kukës dhe aty shtabi i UÇK-së na shpërndau nëpër disa reparte ushtarake. Mua me një grup vullnetarësh na caktuan të shkojmë në repartin e Helshanit (në Has), ku si përgjegjës ishte kolonel Maliq Doçi.


Pyetja: Sa ushtarë kishte ky repart dhe cili ishte stafi komandues i tij?

Shaqiri: Po, në Helshan ishin mbi 700 ushtarë, të vendosur në dy objekte banimi, jo sa duhet të rregulluara, por me kalimin e kohës u krijuan kushte më të mira. Pas shpalljes së mobilizimit të përgjithshëm nga SHP i UÇK-së... u shtua numri i ushtarëve dhe i reparteve ushtarake, prandaj ato ditë në repartin tonë erdhën edhe katër eprorë të UÇK-së, si: Bilall Syla, Shaban Musliu, Ilir Daka, Ibër Elezi dhe Bashkim Lladrovci. Ndërkohë, në këtë repart satfit komanues do t´i bashkohen edhe pesë eprorë të ushtrisë shqiptare, si: kolonel Spiro Butka, kolonel Arqileu dhe togerët: Driton Durmishaj ,Agim Sallaku dhe Ermir Begaj.

i: Po, në Helshan ishin mbi 700 ushtarë, të vendosur në dy objekte banimi, jo sa duhet të rregulluara, por me kalimin e kohës u krijuan kushte më të mira. Pas shpalljes së mobilizimit të përgjithshëm nga SHP i UÇK-së... u shtua numri i ushtarëve dhe i reparteve ushtarake, prandaj ato ditë në repartin tonë erdhën edhe katër eprorë të UÇK-së, si: Bilall Syla, Shaban Musliu, Ilir Daka, Ibër Elezi dhe Bashkim Lladrovci. Ndërkohë, në këtë repart satfit komanues do t´i bashkohen edhe pesë eprorë të ushtrisë shqiptare, si: kolonel Spiro Butka, kolonel Arqileu dhe togerët: Driton Durmishaj ,Agim Sallaku dhe Ermir Begaj.


Pyetja :Po, çfarë detyrash kishit ju?

Shaqiri:Unë, fillimisht kryeja detyrat e një ushtari, si gjithë ushtarët tjerë dhe për komandant kisha eprorin Ibër Elezi. Mirëpo një ditë rastësisht komandant Elezi më pyeti nga vija dhe çfarë profesioni kam dhe kur i tregova se vijë nga Kumanova dhe me profesion jam ushtarak, ai më tha se duhet të lajmrohem në shtab. Në mbrëmje u paraqita në shatorrën ku ishte vendosur shtabi dhe pasi u intervistova nga eprori Shaban Musliu, u emrova komandant i një kompanie dhe me këtë rast u bëra edhe anëtar i shtabit.

:Unë, fillimisht kryeja detyrat e një ushtari, si gjithë ushtarët tjerë dhe për komandant kisha eprorin Ibër Elezi. Mirëpo një ditë rastësisht komandant Elezi më pyeti nga vija dhe çfarë profesioni kam dhe kur i tregova se vijë nga Kumanova dhe me profesion jam ushtarak, ai më tha se duhet të lajmrohem në shtab. Në mbrëmje u paraqita në shatorrën ku ishte vendosur shtabi dhe pasi u intervistova nga eprori Shaban Musliu, u emrova komandant i një kompanie dhe me këtë rast u bëra edhe anëtar i shtabit.


Pyetja: Çfarë stërvitjesh ushtarake kryheshin në Helshan?

Shaqiri:Në repartin tonë kryheshin intenzivisht: stërvitjet taktike, sulmi dhe mbrojtja në frontin e luftës, lëvizja e ushtarit në fushë betejë, zënja e pritave armikut, kalimi nëpër fushat e minuara etj. Këto përgatitje ushtarake ndikonin që morali i ushtarëve të jetë i lartë për luftë.

i:Në repartin tonë kryheshin intenzivisht: stërvitjet taktike, sulmi dhe mbrojtja në frontin e luftës, lëvizja e ushtarit në fushë betejë, zënja e pritave armikut, kalimi nëpër fushat e minuara etj. Këto përgatitje ushtarake ndikonin që morali i ushtarëve të jetë i lartë për luftë.


Pyetja:Derisa në Helshan...bëheshin këto stërvitje të rregullta, në Koshare kishte shpërthyer fronti për thyerjen e kufirit shqiptaro-shqiptar. A keni dërguar ushtarë në frontin e Koshares?

Shaqiri: Po, ndonëse Fronti i Koshares(që me urdhër të SHP të UÇK-së, kishte shpërthyer në javën e dytë të prillit), ishte pjesë e gjithë operacionit ushtarak të UÇK-së që zhvillohej përgjatë vijës kufitare, në gjysmën e dytë të prillit me vendim të komandës sonë, në këtë front janë dërguar mbi 200 ushtarë të përgatitur e të paisur mirë për luftë.

: Po, ndonëse Fronti i Koshares(që me urdhër të SHP të UÇK-së, kishte shpërthyer në javën e dytë të prillit), ishte pjesë e gjithë operacionit ushtarak të UÇK-së që zhvillohej përgjatë vijës kufitare, në gjysmën e dytë të prillit me vendim të komandës sonë, në këtë front janë dërguar mbi 200 ushtarë të përgatitur e të paisur mirë për luftë.


Pyetja:Dhe, pastaj si u zhvilluan ngjarjet në zonën tuaj?

Shaqiri:Meqenëse për çdo ditë shtohej numri i vullnetarëve, që vinin nga vende të ndryshme të botës, në fundi të prillit nga Helshani mbi 600 ushtarë u transferuan në qendrën e Akademisë Ushtarake - Skënderbeu në ”Feken”. Atje kushtet për stërvitje ishin shumë më të mira. Në këtë qendër ushtarake kemi vazhduar me ushtrime taktike dhe kemi ndërtuar një infrastrukturë profesionale ushtarake të UÇK-së dhe në këtë drejtim kontribut të veçantë kanë dhënë stafi i komandës së kësaj akademie, në krye me komanant Flamur Skarparlliun dhe kolonel Adriatikun.

:Meqenëse për çdo ditë shtohej numri i vullnetarëve, që vinin nga vende të ndryshme të botës, në fundi të prillit nga Helshani mbi 600 ushtarë u transferuan në qendrën e Akademisë Ushtarake - Skënderbeu në ”Feken”. Atje kushtet për stërvitje ishin shumë më të mira. Në këtë qendër ushtarake kemi vazhduar me ushtrime taktike dhe kemi ndërtuar një infrastrukturë profesionale ushtarake të UÇK-së dhe në këtë drejtim kontribut të veçantë kanë dhënë stafi i komandës së kësaj akademie, në krye me komanant Flamur Skarparlliun dhe kolonel Adriatikun.


Pyetja:Dihet mirëfilli se Brigada juaj ishte bartëse e frontit të luftës në Pashtrik,që SHP i UÇK-së e kishte koduar si Operacioni “Shigjeta”.

A mund të na thoni, se kur marshuat për Pashtrik dhe si u zhvilluan luftimet e këtij operacioni?

Shaqiri:Në maj të vitit 1999 me urdhër të shtabit, dy batalione të brigadës sonë marshuan për në Frontin e Pashtrikut, ndërsa batalioni i tretë ka shkuar në frontin e Koshares. Marshimi për në Pashtrik ishte i vështirë, për shkak të peshës me paisje ushtarake që kishim në shpinë (30 kg) si dhe terenit të vështirë kodrinorë... mirëpo falë përgatitjeve fizike dhe moralit të lartë, të gjitha i përballuam. Me të arritur në zonën e luftimeve në Pashtrik, menjëherë filluam përgatitjen e terenit (hapjen e transheve, llogoreve ...) për dislokimin e brigadës, ndonëse atje gjetëm disa njësi ushtarake si dhe Batalionin “Atlantiku”.

:Në maj të vitit 1999 me urdhër të shtabit, dy batalione të brigadës sonë marshuan për në Frontin e Pashtrikut, ndërsa batalioni i tretë ka shkuar në frontin e Koshares. Marshimi për në Pashtrik ishte i vështirë, për shkak të peshës me paisje ushtarake që kishim në shpinë (30 kg) si dhe terenit të vështirë kodrinorë... mirëpo falë përgatitjeve fizike dhe moralit të lartë, të gjitha i përballuam. Me të arritur në zonën e luftimeve në Pashtrik, menjëherë filluam përgatitjen e terenit (hapjen e transheve, llogoreve ...) për dislokimin e brigadës, ndonëse atje gjetëm disa njësi ushtarake si dhe Batalionin “Atlantiku”.
Në operacionin “Shigjeta” për gjatë tërë vijës sulmuese në Pashtrik u zhvilluan luftime të përgjakshme dhe intenziteti më i madhe i luftimeve ishte në fund të majit dhe fillim të qershorit 1999, kur njësitë tona arritën të depërtonin në thellësi të pozicioneve serbe. Forcat serbe ndërkohë kanë sjellur përforcime të reja dhe kanë përdorur tërë arsenalin e armatimit të rëndë për ta përballuar sulmin tonë.



Pyetja: Ku ishin të pozicionuara njësitë e Brigadës suaj dhe si i përballuat kundërsulmet e armikut?

Shaqiri: Kundërsulmet e forcave serbe i përballuam me sukses, fal moralit të lartë të ushtarëve tanë dhe angazhimit maksimal të eprorëve të Brigadës në krye me komandantin Bilall Syla, i cili vazhdimisht ishte në pozicionet e para, ku zhvilloheshin luftimet. Brigada jonë operonte në majë të Pashtrikut, në një teren mjaftë të vështirë dhe mbulonte 2 deri në 3 km të vijës së frontit, ndërsa në krahun e djatht dhe të majtë të njësive tona, operonin njësi tjera të UÇK-së me drejtime të caktuara taktike, nga shtabi i operacionit “Shigjeta”. Vlen të theksohet se gjatë këtij operacioni nga Brigada jonë ranë dëshmorë 4 ushtarë, ndërsa u plagosën rreth 20 të tjerë.

: Kundërsulmet e forcave serbe i përballuam me sukses, fal moralit të lartë të ushtarëve tanë dhe angazhimit maksimal të eprorëve të Brigadës në krye me komandantin Bilall Syla, i cili vazhdimisht ishte në pozicionet e para, ku zhvilloheshin luftimet. Brigada jonë operonte në majë të Pashtrikut, në një teren mjaftë të vështirë dhe mbulonte 2 deri në 3 km të vijës së frontit, ndërsa në krahun e djatht dhe të majtë të njësive tona, operonin njësi tjera të UÇK-së me drejtime të caktuara taktike, nga shtabi i operacionit “Shigjeta”. Vlen të theksohet se gjatë këtij operacioni nga Brigada jonë ranë dëshmorë 4 ushtarë, ndërsa u plagosën rreth 20 të tjerë.


Pyetja:Kur përfundoj operacioni” Shigjeta” në Pashtrik dhe çfarë ndodhi pastaj ?!

Shaqiri: Luftimet në Pashtrik kanë përfundur menjëherë pas nënshkrimit të marrveshjes së Kumanovës ( 09.06.1999) dhe, kah mesi i qershorit me urdhër të shtabit të operacionit”Shigjeta” të gjitha njësitë e Brigadës kanë marshuar në drejtim të Kosovës dhe pas një rrugëtimi të gjatë nëpër bjeshkët e Pashtrikut, kemi arritur në një fshat të Hasit. Aty, kemi qëndruar një natë dhe të nesërmen të gjithë ushtarët janë urdhëruar të shkojnë nëpër zonat operative të UÇK-së prej nga vinin ata, ndërsa ne eprorët udhëtuam për në Drenicë, ku patëm një takim me stafin e SHP të UÇK-së. Pas këtij takimi, meqë nuk kisha pretendime të vazhdojë jetën ushtarake, më 21 qershor 1999, bëra një kërkesë për demobilizim pranë Shtabit të Përgjithshëm dhe u ktheva në Gjermani, tek familja ime.

: Luftimet në Pashtrik kanë përfundur menjëherë pas nënshkrimit të marrveshjes së Kumanovës ( 09.06.1999) dhe, kah mesi i qershorit me urdhër të shtabit të operacionit”Shigjeta” të gjitha njësitë e Brigadës kanë marshuar në drejtim të Kosovës dhe pas një rrugëtimi të gjatë nëpër bjeshkët e Pashtrikut, kemi arritur në një fshat të Hasit. Aty, kemi qëndruar një natë dhe të nesërmen të gjithë ushtarët janë urdhëruar të shkojnë nëpër zonat operative të UÇK-së prej nga vinin ata, ndërsa ne eprorët udhëtuam për në Drenicë, ku patëm një takim me stafin e SHP të UÇK-së. Pas këtij takimi, meqë nuk kisha pretendime të vazhdojë jetën ushtarake, më 21 qershor 1999, bëra një kërkesë për demobilizim pranë Shtabit të Përgjithshëm dhe u ktheva në Gjermani, tek familja ime.


Pyetja: Pas kthimit në Gjermani, me çfarë aktiviteti u morët dhe si u kyqet në radhët e UÇPMB-së ?

Shaqiri: Pas kthimit tim në Gjermani me mirëkuptim të shefit të firmës ku punoja ma herët, vazhdova punën si shofer. Dhe punova deri në momentin kur plasi lufta në Kosovën lindore në “Luginë të Preshevës”, të udhëhequr nga UÇPMB-ja. Për të financuar këtë ushtri, në Gjermani dhe gjithandej nëpër shtetet perëndimore, LPK-ja formoj këshillat për financimin e UÇPMB-s, në krye me atdhetarin e devotshëm Haser Maliqi. Një këshill të këtij fondi e themeluam edhe në Regensburg. Pas një kohe, unë shpreha gadishmërinë që t´i bashkohem edhe fizikisht radhëve të UÇPMB-së dhe me ndihmën e Haserit në janar të vitit 2001 nga Mynihu udhëtova për në Shkup. Për t´u futur në zonën ku kontrollohej nga UÇPMB-ja kam kaluar në Kosovë dhe prej Gjilanit jam futur në Konçul, ku kam takuar komandant Hixhinë dhe Komandant Vullnetin me të cilët pastaj kam shkuar në fshatin Dobrosinë. Aty jam sistemuar në shtabin e UÇPMB-së dhe gjatë tërë kohës kam punuar së bashku me komandant Danin .

Pas kthimit tim në Gjermani me mirëkuptim të shefit të firmës ku punoja ma herët, vazhdova punën si shofer. Dhe punova deri në momentin kur plasi lufta në Kosovën lindore në “Luginë të Preshevës”, të udhëhequr nga UÇPMB-ja. Për të financuar këtë ushtri, në Gjermani dhe gjithandej nëpër shtetet perëndimore, LPK-ja formoj këshillat për financimin e UÇPMB-s, në krye me atdhetarin e devotshëm Haser Maliqi. Një këshill të këtij fondi e themeluam edhe në Regensburg. Pas një kohe, unë shpreha gadishmërinë që t´i bashkohem edhe fizikisht radhëve të UÇPMB-së dhe me ndihmën e Haserit në janar të vitit 2001 nga Mynihu udhëtova për në Shkup. Për t´u futur në zonën ku kontrollohej nga UÇPMB-ja kam kaluar në Kosovë dhe prej Gjilanit jam futur në Konçul, ku kam takuar komandant Hixhinë dhe Komandant Vullnetin me të cilët pastaj kam shkuar në fshatin Dobrosinë. Aty jam sistemuar në shtabin e UÇPMB-së dhe gjatë tërë kohës kam punuar së bashku me komandant Danin .


Pyetja: Si ishte organizimi i UÇPMB-së në Dobrosinë... dhe me çfarë detyrash u ngarkuat nga shtabi?

Shaqiri:Po organizimi ishte shumë i mirë, për faktin se në UÇPMB ishin radhitur tashmë djemtë më të mirë, që kishin fituar përvojë luftarake në Kosovë. Nga shtabi u narkova që të merrem me stërvitjen fizike dhe taktike-ushtarake të ushtarëve si dhe me hapjen e pozicioneve të reja në pozitat strategjike të UÇPMB-së. Atë kohë jemi përballur thuaja se për çdo ditë me forcat ushtarake serbe dhe me këtë rast vlen të përmenden luftimet e përgjakshme në kodrën e Lluçanit.



Pyetja:z.Shaqiri, akoma pa përfunduar lufta në “Luginë të Preshevës”, në Tanush u paraqit Ushtria Çlirimtare Kombëtare, si e përjetuat këtë ngjarje?

Shaqiri:Thënë të drejtën në atë moment kur dëgjova për paraqitjen e UÇK-së në Tanush jam habitur, sepse ende nuk kishim përfunduar punën në “Luginë të Preshevës”. Mirëpo më vonë do të mësoja shkaqet e vërteta të fillimit të luftës në Maqedoni. Tani për çdo ditë vrisja menden për zhvillimet luftarake në Maqedoni dhe këtë gjë e vërejti komandant Haxhija dhe një ditë më thotë që të kalojë në Kumanovë për t´ju bashkue radhëve të UÇK-së.

:Thënë të drejtën në atë moment kur dëgjova për paraqitjen e UÇK-së në Tanush jam habitur, sepse ende nuk kishim përfunduar punën në “Luginë të Preshevës”. Mirëpo më vonë do të mësoja shkaqet e vërteta të fillimit të luftës në Maqedoni. Tani për çdo ditë vrisja menden për zhvillimet luftarake në Maqedoni dhe këtë gjë e vërejti komandant Haxhija dhe një ditë më thotë që të kalojë në Kumanovë për t´ju bashkue radhëve të UÇK-së.


Pyetja: Si u kyqët në radhët e UÇK-së në Maqedoni?

Shaqiri: Po pa humbur kohë, unë përmes një lidhjeje shumë sekrete u futa në Sllupçan dhe rash në kontakt me shtabin e UÇK-së për komunën e Likovës. Aty takova Fadil Nimanin - Komandant “Tigrin”, Sami Ukshinin – komandant “Sokolin” dhe Nazmi Beqirin (tash deputet në Kuvendin e Maqedonisë).

Po pa humbur kohë, unë përmes një lidhjeje shumë sekrete u futa në Sllupçan dhe rash në kontakt me shtabin e UÇK-së për komunën e Likovës. Aty takova Fadil Nimanin - Komandant “Tigrin”, Sami Ukshinin – komandant “Sokolin” dhe Nazmi Beqirin (tash deputet në Kuvendin e Maqedonisë).
Ato ditë meqë Shtabi i UÇK-së në Likovë e më gjerë ishte duke u konsoliduar në çdo aspekt, unë shfrytëzova rastin të vijë për disa ditë në Gjermani, për t´i kryer disa punë që kishin nevojë për mua.



Pyetja: Pastaj, a u kthyet sërish në Maqedoni apo...?

Shaqiri: Po,po meqë unë isha në kontakt të vazhdueshëm me shtabin e UÇK-së, pas disa ditësh, pikërisht më 2 maj 1999 (atë ditë kur Komuna e Likovës u shpallë zonë e lirë) më thrrasin që të kthehem në Maqedoni. Dhe pa humbur kohë, më 3 maj nisem për Maqedoni dhe pas shumë peripetish të vështira u futa në fshatin tim të lindjes në Llojan. Fillimisht kontaktova me shtabin dhe aty u sistemova në sektorin operativ. Puna ime konkrete ishte përcaktimi i pozicioneve, hapja e istikameve, ndërtimi i bunkerëve... dhe stërvitja fizike e taktike e ushtarëve të rinj.

Po,po meqë unë isha në kontakt të vazhdueshëm me shtabin e UÇK-së, pas disa ditësh, pikërisht më 2 maj 1999 (atë ditë kur Komuna e Likovës u shpallë zonë e lirë) më thrrasin që të kthehem në Maqedoni. Dhe pa humbur kohë, më 3 maj nisem për Maqedoni dhe pas shumë peripetish të vështira u futa në fshatin tim të lindjes në Llojan. Fillimisht kontaktova me shtabin dhe aty u sistemova në sektorin operativ. Puna ime konkrete ishte përcaktimi i pozicioneve, hapja e istikameve, ndërtimi i bunkerëve... dhe stërvitja fizike e taktike e ushtarëve të rinj.


Pyetja: Në cilën Brigad të UÇK-së keni qenë i sistemuar dhe a keni pas ndonjë pozitë ushtarake?

Shaqiri: Kam qenë anëtar i Shtabit të Brigadës 113 Ismet Jashari “Kumanova” dhe më 17 qershori 2001 jam emruar shef i operativës të kësaj brigade. Komandant i Brigadës ishte Sami Ukshini – komandant “Sokoli”, kurse anëtarët tjerë të shtabit qenë: Gjeneral Maliq Ndrecaj, Sadullah Duraku, Hajrullah Misini(Shpati), Ulusi Beqiri, Komandant “Guri” etj. Zona e veprimit të Brigadës sonë përfshinte terenin prej Llojanit deri në Nakushtak ku fillonte zona operuese e Brigadës 114. Gjatë kohës së luftës këtë zonë e kanë vizituar edhe drejtues të SHP të UÇK-së Ali Ahmeti, Gëzim Ostreni, Fazli Veliu, Nazmi Beqiri etj.

Kam qenë anëtar i Shtabit të Brigadës 113 Ismet Jashari “Kumanova” dhe më 17 qershori 2001 jam emruar shef i operativës të kësaj brigade. Komandant i Brigadës ishte Sami Ukshini – komandant “Sokoli”, kurse anëtarët tjerë të shtabit qenë: Gjeneral Maliq Ndrecaj, Sadullah Duraku, Hajrullah Misini(Shpati), Ulusi Beqiri, Komandant “Guri” etj. Zona e veprimit të Brigadës sonë përfshinte terenin prej Llojanit deri në Nakushtak ku fillonte zona operuese e Brigadës 114. Gjatë kohës së luftës këtë zonë e kanë vizituar edhe drejtues të SHP të UÇK-së Ali Ahmeti, Gëzim Ostreni, Fazli Veliu, Nazmi Beqiri etj.


Pyetja: z.Shaqiri në zonën operative të Brigadës 113... janë zhvilluar disa beteja të përgjakshme me forcat mqedone, siç janë: Beteja e Vaksincës, beteja e Sllupçanit, e Mateçit dhe mbi të gjitha Beteja e përgjakshme e Haraqinës.Si janë zhvilluar këto beteja ?

Shaqiri: Po është e vërtet se Brigada 113 ka marrë pjesë në shumë beteja. Fillimisht dua t´ju them se më 18 maj 2001 Brigada jonë është përballur me forcat maqedone, në zonën në mes fshatit Llojan dhe Vaksincë, ku luftimet u zhvilluan edhe në 100 m largësi. Më 25 maj, mbi 40 tanksa e autoblinda të forcave sllavo-maqedone sulmuan sërish fshatrat: Vaksincë e Llojan dhe beteja më e përgjakshme ishte në Vaksincë. Atë ditë forcat e armikut përveç forcave të motorizuara përdorën edhe helikopterët. Brigada 113 në krye me Komandant “Tigrin” Fadil Nimanin rezistoi me të gjitha forcat që kishte në dispozicion dhe kjo betejë zgjati 24 orë. Gjatë kësaj beteje të përgjakshme ranë dëshmorë komandant” Tigri”, dy ushtarë, një civil dhe shumë të tjerë u plagosën.

: Po është e vërtet se Brigada 113 ka marrë pjesë në shumë beteja. Fillimisht dua t´ju them se më 18 maj 2001 Brigada jonë është përballur me forcat maqedone, në zonën në mes fshatit Llojan dhe Vaksincë, ku luftimet u zhvilluan edhe në 100 m largësi. Më 25 maj, mbi 40 tanksa e autoblinda të forcave sllavo-maqedone sulmuan sërish fshatrat: Vaksincë e Llojan dhe beteja më e përgjakshme ishte në Vaksincë. Atë ditë forcat e armikut përveç forcave të motorizuara përdorën edhe helikopterët. Brigada 113 në krye me Komandant “Tigrin” Fadil Nimanin rezistoi me të gjitha forcat që kishte në dispozicion dhe kjo betejë zgjati 24 orë. Gjatë kësaj beteje të përgjakshme ranë dëshmorë komandant” Tigri”, dy ushtarë, një civil dhe shumë të tjerë u plagosën.
Pas betejës së Vaksincës forcat maqedone sulmuan Matçin. Në këtë betejë morën pjesë tri kompani të këmbësorisë dhe njësia speciale e Brigadës 113, të cilat ishin të përgatitur fizikisht dhe të paisur mirë me armatime. Në Mateç luftimet zgjatën gjashtë ditë dhe gjatë këtyre ditëve forcat tona duke e mbrojtur me çdo çmim popullatën, forcave maqedone ia shkatërruan një tanks, si dhe i shkaktuam dëme tjera ushtarake. Lufta në Sllupqan zgjati dy muaj pa ndërpre dhe aty u zhvilluan shumë beteja. Sllupqani u shkatrrua tërësisht, por populli heroik në krye me UÇK-në ia dolën t´i mposhtin shumë herë forcat sllavo-maqedone.



Pyetja:Po, Beteja e Haraqinës...?

Shaqiri: Beteja e Haraqinës është një kapitull i veçantë në luftën e lavdishme të UÇK-së. Më 22 qershor 2001, pikërisht në orën 4 të mëngjesit, forcat maqedone filluan ta granatojnë Haraqinën(nga të gjitha anët) me kalibra të mëdha artilerik dhe raketor. Fshati u mbulua me gasra toksike. Forcat maqedone tentonin me çdo kusht të hynin në fshat, mirëpo njësitë tona ishin fortifikuar mirë në pozicione dhe me asnjë çmim nuk lejuan depërtimin e forcave armike. Vlen të theksohet se në mbrojte të Haraqinës ishte një Batalion i Brigadës 113 dhe njësia speciale e kësaj brigade. Forcat maqedone për të realizuar qëllimet e veta, përdorën aeroplanë, helikopterë si dhe raketat tokë-tokë, të cilat hapnin kratere deri në 7-8 m thellësi me diametër 80 m˛. Gjatë betejës së përgjakshme në Haraqin ranë dëshmorë shtatë ushtarë, ndërsa 26 të tjerë u plagosën rëndë. Beteja në Haraqin zgjati tri ditë dhe pas tri ditësh me urdhër të SHP të UÇK-së i kemi ndërpre luftimet. Pas ndërprerjes së luftimeve në Haraqinë ka ardhur një delegacion i NATO-s dhe OSBE-së në krye me diplomatin Piter Fejt për të biseduar lidhur me gjendjen e krijuar. Në bisedime, (që zgjatën dy ditë), përballë delegacionit ndërkombëtarë prej 12 vetash, nga pala jonë ishte: Komandant Hoxha, Kushtrimi, Qufa dhe unë si ushtarak. Pas bisedimeve të gjata u muar vendimi që njësitë tona të tërhiqen nga Haraqina.Ky ishte edhe vendim i SHP të UÇK-së. Nga Haraqina u tërhoqëm me 50 automjete amerikane dhe u vendosëm në fshatin Nakushtak.

: Beteja e Haraqinës është një kapitull i veçantë në luftën e lavdishme të UÇK-së. Më 22 qershor 2001, pikërisht në orën 4 të mëngjesit, forcat maqedone filluan ta granatojnë Haraqinën(nga të gjitha anët) me kalibra të mëdha artilerik dhe raketor. Fshati u mbulua me gasra toksike. Forcat maqedone tentonin me çdo kusht të hynin në fshat, mirëpo njësitë tona ishin fortifikuar mirë në pozicione dhe me asnjë çmim nuk lejuan depërtimin e forcave armike. Vlen të theksohet se në mbrojte të Haraqinës ishte një Batalion i Brigadës 113 dhe njësia speciale e kësaj brigade. Forcat maqedone për të realizuar qëllimet e veta, përdorën aeroplanë, helikopterë si dhe raketat tokë-tokë, të cilat hapnin kratere deri në 7-8 m thellësi me diametër 80 m˛. Gjatë betejës së përgjakshme në Haraqin ranë dëshmorë shtatë ushtarë, ndërsa 26 të tjerë u plagosën rëndë. Beteja në Haraqin zgjati tri ditë dhe pas tri ditësh me urdhër të SHP të UÇK-së i kemi ndërpre luftimet. Pas ndërprerjes së luftimeve në Haraqinë ka ardhur një delegacion i NATO-s dhe OSBE-së në krye me diplomatin Piter Fejt për të biseduar lidhur me gjendjen e krijuar. Në bisedime, (që zgjatën dy ditë), përballë delegacionit ndërkombëtarë prej 12 vetash, nga pala jonë ishte: Komandant Hoxha, Kushtrimi, Qufa dhe unë si ushtarak. Pas bisedimeve të gjata u muar vendimi që njësitë tona të tërhiqen nga Haraqina.Ky ishte edhe vendim i SHP të UÇK-së. Nga Haraqina u tërhoqëm me 50 automjete amerikane dhe u vendosëm në fshatin Nakushtak.


Pyetja: Dhe lufta në Maqedoni përfundoj me nënshkrimin e Marrëveshjes së Ohrit .

Shaqiri: Po, lufta në Maqedoni definitivisht përfundoi me nënshkrimin e marrëveshjes së Ohrit. Derisa kjo marrëveshje u mirëpritë nga popullata, thënë realisht nga një numër i eprorëve dhe ushtarëve të UÇK-së ka pas një lloj skepticizmi në këtë drejtim. Marrëveshjes së Ohrit i ka paraprirë demobilizimi i UÇK-së dhe ky proces u zhvillua në tri faza. Faza e fundit e demobilizimit u zhvillua më 27.08.2001, ndrërsa unë u demobilizova më 26.09.2001.

Po, lufta në Maqedoni definitivisht përfundoi me nënshkrimin e marrëveshjes së Ohrit. Derisa kjo marrëveshje u mirëpritë nga popullata, thënë realisht nga një numër i eprorëve dhe ushtarëve të UÇK-së ka pas një lloj skepticizmi në këtë drejtim. Marrëveshjes së Ohrit i ka paraprirë demobilizimi i UÇK-së dhe ky proces u zhvillua në tri faza. Faza e fundit e demobilizimit u zhvillua më 27.08.2001, ndrërsa unë u demobilizova më 26.09.2001.
Meqenëse nuk kisha pretendime për të vazhduar karierën ushtarake apo politike, më 28.09.2001 u ktheva tek familja ime në Gjermani ku edhe sot jetoi e veprojë në këtë vend.



:Po organizimi ishte shumë i mirë, për faktin se në UÇPMB ishin radhitur tashmë djemtë më të mirë, që kishin fituar përvojë luftarake në Kosovë. Nga shtabi u narkova që të merrem me stërvitjen fizike dhe taktike-ushtarake të ushtarëve si dhe me hapjen e pozicioneve të reja në pozitat strategjike të UÇPMB-së. Atë kohë jemi përballur thuaja se për çdo ditë me forcat ushtarake serbe dhe me këtë rast vlen të përmenden luftimet e përgjakshme në kodrën e Lluçanit.


Pyetja:z.Shaqiri, akoma pa përfunduar lufta në “Luginë të Preshevës”, në Tanush u paraqit Ushtria Çlirimtare Kombëtare, si e përjetuat këtë ngjarje?

Shaqiri:Thënë të drejtën në atë moment kur dëgjova për paraqitjen e UÇK-së në Tanush jam habitur, sepse ende nuk kishim përfunduar punën në “Luginë të Preshevës”. Mirëpo më vonë do të mësoja shkaqet e vërteta të fillimit të luftës në Maqedoni. Tani për çdo ditë vrisja menden për zhvillimet luftarake në Maqedoni dhe këtë gjë e vërejti komandant Haxhija dhe një ditë më thotë që të kalojë në Kumanovë për t´ju bashkue radhëve të UÇK-së.

:Thënë të drejtën në atë moment kur dëgjova për paraqitjen e UÇK-së në Tanush jam habitur, sepse ende nuk kishim përfunduar punën në “Luginë të Preshevës”. Mirëpo më vonë do të mësoja shkaqet e vërteta të fillimit të luftës në Maqedoni. Tani për çdo ditë vrisja menden për zhvillimet luftarake në Maqedoni dhe këtë gjë e vërejti komandant Haxhija dhe një ditë më thotë që të kalojë në Kumanovë për t´ju bashkue radhëve të UÇK-së.


Pyetja: Si u kyqët në radhët e UÇK-së në Maqedoni?

Shaqiri: Po pa humbur kohë, unë përmes një lidhjeje shumë sekrete u futa në Sllupçan dhe rash në kontakt me shtabin e UÇK-së për komunën e Likovës. Aty takova Fadil Nimanin - Komandant “Tigrin”, Sami Ukshinin – komandant “Sokolin” dhe Nazmi Beqirin (tash deputet në Kuvendin e Maqedonisë).

Po pa humbur kohë, unë përmes një lidhjeje shumë sekrete u futa në Sllupçan dhe rash në kontakt me shtabin e UÇK-së për komunën e Likovës. Aty takova Fadil Nimanin - Komandant “Tigrin”, Sami Ukshinin – komandant “Sokolin” dhe Nazmi Beqirin (tash deputet në Kuvendin e Maqedonisë).
Ato ditë meqë Shtabi i UÇK-së në Likovë e më gjerë ishte duke u konsoliduar në çdo aspekt, unë shfrytëzova rastin të vijë për disa ditë në Gjermani, për t´i kryer disa punë që kishin nevojë për mua.



Pyetja: Pastaj, a u kthyet sërish në Maqedoni apo...?

Shaqiri: Po,po meqë unë isha në kontakt të vazhdueshëm me shtabin e UÇK-së, pas disa ditësh, pikërisht më 2 maj 1999 (atë ditë kur Komuna e Likovës u shpallë zonë e lirë) më thrrasin që të kthehem në Maqedoni. Dhe pa humbur kohë, më 3 maj nisem për Maqedoni dhe pas shumë peripetish të vështira u futa në fshatin tim të lindjes në Llojan. Fillimisht kontaktova me shtabin dhe aty u sistemova në sektorin operativ. Puna ime konkrete ishte përcaktimi i pozicioneve, hapja e istikameve, ndërtimi i bunkerëve... dhe stërvitja fizike e taktike e ushtarëve të rinj.

Po,po meqë unë isha në kontakt të vazhdueshëm me shtabin e UÇK-së, pas disa ditësh, pikërisht më 2 maj 1999 (atë ditë kur Komuna e Likovës u shpallë zonë e lirë) më thrrasin që të kthehem në Maqedoni. Dhe pa humbur kohë, më 3 maj nisem për Maqedoni dhe pas shumë peripetish të vështira u futa në fshatin tim të lindjes në Llojan. Fillimisht kontaktova me shtabin dhe aty u sistemova në sektorin operativ. Puna ime konkrete ishte përcaktimi i pozicioneve, hapja e istikameve, ndërtimi i bunkerëve... dhe stërvitja fizike e taktike e ushtarëve të rinj.


Pyetja: Në cilën Brigad të UÇK-së keni qenë i sistemuar dhe a keni pas ndonjë pozitë ushtarake?

Shaqiri: Kam qenë anëtar i Shtabit të Brigadës 113 Ismet Jashari “Kumanova” dhe më 17 qershori 2001 jam emruar shef i operativës të kësaj brigade. Komandant i Brigadës ishte Sami Ukshini – komandant “Sokoli”, kurse anëtarët tjerë të shtabit qenë: Gjeneral Maliq Ndrecaj, Sadullah Duraku, Hajrullah Misini(Shpati), Ulusi Beqiri, Komandant “Guri” etj. Zona e veprimit të Brigadës sonë përfshinte terenin prej Llojanit deri në Nakushtak ku fillonte zona operuese e Brigadës 114. Gjatë kohës së luftës këtë zonë e kanë vizituar edhe drejtues të SHP të UÇK-së Ali Ahmeti, Gëzim Ostreni, Fazli Veliu, Nazmi Beqiri etj.

Kam qenë anëtar i Shtabit të Brigadës 113 Ismet Jashari “Kumanova” dhe më 17 qershori 2001 jam emruar shef i operativës të kësaj brigade. Komandant i Brigadës ishte Sami Ukshini – komandant “Sokoli”, kurse anëtarët tjerë të shtabit qenë: Gjeneral Maliq Ndrecaj, Sadullah Duraku, Hajrullah Misini(Shpati), Ulusi Beqiri, Komandant “Guri” etj. Zona e veprimit të Brigadës sonë përfshinte terenin prej Llojanit deri në Nakushtak ku fillonte zona operuese e Brigadës 114. Gjatë kohës së luftës këtë zonë e kanë vizituar edhe drejtues të SHP të UÇK-së Ali Ahmeti, Gëzim Ostreni, Fazli Veliu, Nazmi Beqiri etj.


Pyetja: z.Shaqiri në zonën operative të Brigadës 113... janë zhvilluar disa beteja të përgjakshme me forcat mqedone, siç janë: Beteja e Vaksincës, beteja e Sllupçanit, e Mateçit dhe mbi të gjitha Beteja e përgjakshme e Haraqinës.Si janë zhvilluar këto beteja ?

Shaqiri: Po është e vërtet se Brigada 113 ka marrë pjesë në shumë beteja. Fillimisht dua t´ju them se më 18 maj 2001 Brigada jonë është përballur me forcat maqedone, në zonën në mes fshatit Llojan dhe Vaksincë, ku luftimet u zhvilluan edhe në 100 m largësi. Më 25 maj, mbi 40 tanksa e autoblinda të forcave sllavo-maqedone sulmuan sërish fshatrat: Vaksincë e Llojan dhe beteja më e përgjakshme ishte në Vaksincë. Atë ditë forcat e armikut përveç forcave të motorizuara përdorën edhe helikopterët. Brigada 113 në krye me Komandant “Tigrin” Fadil Nimanin rezistoi me të gjitha forcat që kishte në dispozicion dhe kjo betejë zgjati 24 orë. Gjatë kësaj beteje të përgjakshme ranë dëshmorë komandant” Tigri”, dy ushtarë, një civil dhe shumë të tjerë u plagosën.

: Po është e vërtet se Brigada 113 ka marrë pjesë në shumë beteja. Fillimisht dua t´ju them se më 18 maj 2001 Brigada jonë është përballur me forcat maqedone, në zonën në mes fshatit Llojan dhe Vaksincë, ku luftimet u zhvilluan edhe në 100 m largësi. Më 25 maj, mbi 40 tanksa e autoblinda të forcave sllavo-maqedone sulmuan sërish fshatrat: Vaksincë e Llojan dhe beteja më e përgjakshme ishte në Vaksincë. Atë ditë forcat e armikut përveç forcave të motorizuara përdorën edhe helikopterët. Brigada 113 në krye me Komandant “Tigrin” Fadil Nimanin rezistoi me të gjitha forcat që kishte në dispozicion dhe kjo betejë zgjati 24 orë. Gjatë kësaj beteje të përgjakshme ranë dëshmorë komandant” Tigri”, dy ushtarë, një civil dhe shumë të tjerë u plagosën.
Pas betejës së Vaksincës forcat maqedone sulmuan Matçin. Në këtë betejë morën pjesë tri kompani të këmbësorisë dhe njësia speciale e Brigadës 113, të cilat ishin të përgatitur fizikisht dhe të paisur mirë me armatime. Në Mateç luftimet zgjatën gjashtë ditë dhe gjatë këtyre ditëve forcat tona duke e mbrojtur me çdo çmim popullatën, forcave maqedone ia shkatërruan një tanks, si dhe i shkaktuam dëme tjera ushtarake. Lufta në Sllupqan zgjati dy muaj pa ndërpre dhe aty u zhvilluan shumë beteja. Sllupqani u shkatrrua tërësisht, por populli heroik në krye me UÇK-në ia dolën t´i mposhtin shumë herë forcat sllavo-maqedone.



Pyetja:Po, Beteja e Haraqinës...?

Shaqiri: Beteja e Haraqinës është një kapitull i veçantë në luftën e lavdishme të UÇK-së. Më 22 qershor 2001, pikërisht në orën 4 të mëngjesit, forcat maqedone filluan ta granatojnë Haraqinën(nga të gjitha anët) me kalibra të mëdha artilerik dhe raketor. Fshati u mbulua me gasra toksike. Forcat maqedone tentonin me çdo kusht të hynin në fshat, mirëpo njësitë tona ishin fortifikuar mirë në pozicione dhe me asnjë çmim nuk lejuan depërtimin e forcave armike. Vlen të theksohet se në mbrojte të Haraqinës ishte një Batalion i Brigadës 113 dhe njësia speciale e kësaj brigade. Forcat maqedone për të realizuar qëllimet e veta, përdorën aeroplanë, helikopterë si dhe raketat tokë-tokë, të cilat hapnin kratere deri në 7-8 m thellësi me diametër 80 m˛. Gjatë betejës së përgjakshme në Haraqin ranë dëshmorë shtatë ushtarë, ndërsa 26 të tjerë u plagosën rëndë. Beteja në Haraqin zgjati tri ditë dhe pas tri ditësh me urdhër të SHP të UÇK-së i kemi ndërpre luftimet. Pas ndërprerjes së luftimeve në Haraqinë ka ardhur një delegacion i NATO-s dhe OSBE-së në krye me diplomatin Piter Fejt për të biseduar lidhur me gjendjen e krijuar. Në bisedime, (që zgjatën dy ditë), përballë delegacionit ndërkombëtarë prej 12 vetash, nga pala jonë ishte: Komandant Hoxha, Kushtrimi, Qufa dhe unë si ushtarak. Pas bisedimeve të gjata u muar vendimi që njësitë tona të tërhiqen nga Haraqina.Ky ishte edhe vendim i SHP të UÇK-së. Nga Haraqina u tërhoqëm me 50 automjete amerikane dhe u vendosëm në fshatin Nakushtak.

: Beteja e Haraqinës është një kapitull i veçantë në luftën e lavdishme të UÇK-së. Më 22 qershor 2001, pikërisht në orën 4 të mëngjesit, forcat maqedone filluan ta granatojnë Haraqinën(nga të gjitha anët) me kalibra të mëdha artilerik dhe raketor. Fshati u mbulua me gasra toksike. Forcat maqedone tentonin me çdo kusht të hynin në fshat, mirëpo njësitë tona ishin fortifikuar mirë në pozicione dhe me asnjë çmim nuk lejuan depërtimin e forcave armike. Vlen të theksohet se në mbrojte të Haraqinës ishte një Batalion i Brigadës 113 dhe njësia speciale e kësaj brigade. Forcat maqedone për të realizuar qëllimet e veta, përdorën aeroplanë, helikopterë si dhe raketat tokë-tokë, të cilat hapnin kratere deri në 7-8 m thellësi me diametër 80 m˛. Gjatë betejës së përgjakshme në Haraqin ranë dëshmorë shtatë ushtarë, ndërsa 26 të tjerë u plagosën rëndë. Beteja në Haraqin zgjati tri ditë dhe pas tri ditësh me urdhër të SHP të UÇK-së i kemi ndërpre luftimet. Pas ndërprerjes së luftimeve në Haraqinë ka ardhur një delegacion i NATO-s dhe OSBE-së në krye me diplomatin Piter Fejt për të biseduar lidhur me gjendjen e krijuar. Në bisedime, (që zgjatën dy ditë), përballë delegacionit ndërkombëtarë prej 12 vetash, nga pala jonë ishte: Komandant Hoxha, Kushtrimi, Qufa dhe unë si ushtarak. Pas bisedimeve të gjata u muar vendimi që njësitë tona të tërhiqen nga Haraqina.Ky ishte edhe vendim i SHP të UÇK-së. Nga Haraqina u tërhoqëm me 50 automjete amerikane dhe u vendosëm në fshatin Nakushtak.


Pyetja: Dhe lufta në Maqedoni përfundoj me nënshkrimin e Marrëveshjes së Ohrit .

Shaqiri: Po, lufta në Maqedoni definitivisht përfundoi me nënshkrimin e marrëveshjes së Ohrit. Derisa kjo marrëveshje u mirëpritë nga popullata, thënë realisht nga një numër i eprorëve dhe ushtarëve të UÇK-së ka pas një lloj skepticizmi në këtë drejtim. Marrëveshjes së Ohrit i ka paraprirë demobilizimi i UÇK-së dhe ky proces u zhvillua në tri faza. Faza e fundit e demobilizimit u zhvillua më 27.08.2001, ndrërsa unë u demobilizova më 26.09.2001.

Po, lufta në Maqedoni definitivisht përfundoi me nënshkrimin e marrëveshjes së Ohrit. Derisa kjo marrëveshje u mirëpritë nga popullata, thënë realisht nga një numër i eprorëve dhe ushtarëve të UÇK-së ka pas një lloj skepticizmi në këtë drejtim. Marrëveshjes së Ohrit i ka paraprirë demobilizimi i UÇK-së dhe ky proces u zhvillua në tri faza. Faza e fundit e demobilizimit u zhvillua më 27.08.2001, ndrërsa unë u demobilizova më 26.09.2001.
Meqenëse nuk kisha pretendime për të vazhduar karierën ushtarake apo politike, më 28.09.2001 u ktheva tek familja ime në Gjermani ku edhe sot jetoi e veprojë në këtë vend.